Џуди Денч на 91 година: „Веќе не можам да правам театар, филм, ниту да читам“ – макуларната дегенерација ѝ го одзема централниот вид

Џуди Денч, актерката што со децении ги играше и Шекспир и Џејмс Бонд, на 91 година изјави дека повеќе не може да работи. „Веќе не можам да правам театар, филм, ниту да читам“, рече таа за програмата Today на BBC Radio 4. Причината не се самите години, туку очна болест што ја има од 2012 година: макуларна дегенерација поврзана со возраста.

Болеста го напаѓа централниот дел на мрежницата и постепено го намалува централниот вид. Човек може да се движи низ соба, а да не може да прочита ред текст или да препознае лице пред себе. За актерка чиј занает е да чита сценарија и да гледа партнер во очи, тоа е крај на кариерата.

Офталмологот Хосе Игнасио Фернандес Чоке де Исла од болницата Quirónsalud во Кордоба ги набројува првите знаци: заматен вид во средината, прави линии што изгледаат брановидно, тешкотии со препознавање лица, темни дамки во центарот на видното поле и потреба од сè повеќе светлина. Неговиот совет е еден – при првиот знак, кај офталмолог, без одложување.

Постојат два облика. Сувата форма е почеста и напредува бавно. Влажната е поретка, но може да се влоши за неколку дена или недели, и таа се лекува со инјекции анти-VEGF во окото. Кој облик го има Денч, од јавно достапните информации не може да се утврди.

Лек што враќа изгубено ткиво на мрежницата не постои. Терапиите можат да го забават напредувањето, а понекогаш и да го подобрат видот, особено ако почнат рано. Кај дел од пациентите со сува форма, додатоците по формулата AREDS2 можат да го намалат ризикот од влошување – но тоа е одлука на лекар, не на рафтот во аптеката.

Ризик-факторите се познати и, за жал, вообичаени: возраст над 60 години, пушење, семејна историја и незаштитено изложување на ултравиолетови зраци. Превенцијата не звучи херојски – без цигари, добра исхрана, движење, контролиран крвен притисок и холестерол. Колкумина оделе на преглед на очите пред да почнат да гледаат лошо?

Денч остава улоги што ќе се гледаат уште долго: М во филмовите за Бонд, кралицата Елизабета Прва во „Вљубениот Шекспир“, „Филомена“, „Ајрис“, „Белфаст“. Пораката од нејзиното повлекување е поедноставна од која било рецензија: видот не се чува со среќа, туку со навремен преглед.