Зошто на „браво“ одговараме со „ма, имав среќа“: психологка објаснува кога скромноста станува неправда кон себе

Некој ти вели „одлично го заврши ова“, а ти веднаш вадиш список: „Ма, имав помош“, „Среќа беше“, „Не беше ништо посебно“. Звучи како скромност. Психологката Марија Хесус Андрес од центарот Psicomaster вели дека често е нешто друго – навика самите себе да се оценуваме построго отколку кој било друг.

Според неа, многумина научиле дека добро направената работа е минимумот што се очекува, а грешката е она што се забележува. Така успесите речиси и не се бројат. Тука е и стравот да не изгледаме надмени или да не предизвикаме завист. Перфекционизмот го прави останатото: штом ќе се стигне до целта, вниманието веднаш оди на она што уште фали, наместо на она што е постигнато.

Андрес прави јасна разлика меѓу здравата самодоверба и чувството на супериорност. Здравата самодоверба ти дозволува да кажеш „ова го направив добро“ без некој друг да мора да биде полош. Можеш да бидеш задоволен од својата работа, а сепак да се восхитуваш на некој што ја прави подобро. Можеш да признаеш грешка без да мислиш дека таа те обезвреднува целосно. Кога вредноста зависи од тоа дали си подобар од другите, туѓиот успех почнува да изгледа како закана.

Три знаци дека го потценуваш постигнатото: успехот секогаш го припишуваш на среќа или на туѓа помош, а за неуспехот ја преземаш целата вина; комплиментите ги одбиваш речиси автоматски или веднаш набројуваш што не чинело; му се радуваш на успехот на пријател, а сличен резултат кај себе го сметаш за ситница. Андрес вели дека овој двоен аршин покажува дека твојата проценка е построга отколку што мислиш. Ако секое постигнување доаѓа со нов услов пред да си дозволиш задоволство, вреди да се прашаш – кога всушност ќе си го дозволиш?

Што да се прави? Прво, опиши што направи без да го намалуваш: добро се подготви за состанокот, ја заврши тешката задача, го водеше разговорот што долго го одложуваше. Признавањето не значи објава на сите мрежи. Кога некој ќе те пофали, доволно е „благодарам“, без итно да го поправаш. Можеш да ја признаеш помошта што си ја добил и, во една реченица, својот придонес. А ако ти е непријатно да споделиш добра вест, тоа не значи дека правиш нешто погрешно – можеби само не си навикнат.

Последниот чекор е внатрешниот глас. „Овој разговор помина лошо“ и „Јас сум катастрофа и секогаш сè расипувам“ се две многу различни реченици: втората од една епизода прави пресуда за целиот човек. Андрес советува да го фатиш тој скок и да се вратиш на фактите – што се случи, што зависеше од тебе и што следниот пат можеш да направиш поинаку. Да зборуваш поблаго со себе не значи да се убедуваш дека сè што правиш е одлично, туку да се поправаш без да се навредуваш.

Колку пати си го слушнал она „не се фали, да не те урочат“? Но да си кажеш „ова го направив добро“ не е фалење. Тоа е само точна проценка.