Алта банка Битола со загуба од 48,64 милиони денари, а сопственикот во Белград без дозвола: Државата гарантира до 30.000 евра по штедач, остатокот е прашање на доверба

Народната банка на Србија ѝ ја одзеде дозволата за работа на Алта банка од Белград, а во Македонија веднаш се отвори прашањето што значи тоа за штедачите. Белградската банка е сопственик на Алта банка АД Битола, поранешната Стопанска банка Битола, која ја презеде пред една година.

Одговорот од Народната банка на Македонија е внимателно срочен. Одлуката се однесува на работењето во Србија и „сама по себе не значи автоматско одземање на дозволата за работа“ на банката во Битола. Домашната банка е самостојно правно лице, а централната банка, како супервизор, „ја следи состојбата“. Правно, сето тоа стои. Но „ја следи“ не кажува што гледа.

Поконкретни се бројките што банката ги објави за првите девет месеци. Нето-загуба од 48,64 милиони денари, наспроти добивка од 49,15 милиони денари за девет месеци лани. Нето-приходите од камати паднале за 8,07 проценти, на 252 милиони денари. Нето-приходите од провизии паднале за 29,07 проценти, на 34,93 милиони денари, и се 75,65 проценти под планираното. Истовремено, трошоците за вработените пораснале за 32,57 проценти, на 176,26 милиони денари, што банката го објаснува со стратегија за раст и развој.

Значи, банката губела уште пред одлуката во Белград. Провизиите паѓаат, трошоците за вработени растат, а тоа не го направи ниту Вучиќ, ниту опозицијата. Не е причина за паника, но не е ни слика што се смирува со едно соопштение.

Има и друга страна на билансот. Депозитите на клиентите изнесуваат 8,91 милијарди денари и се за 5,4 проценти повисоки од лани. Вкупната актива е 11,27 милијарди денари, а капиталот и резервите 1,98 милијарди денари. Банката тврди дека е ликвидна и дека клиентите имаат непречен пристап до своите средства. Економскиот експерт Павле Гацов посочува дека средствата на банката ги надминуваат обврските за повеќе од 30 милиони евра и предупредува дека предвремено раскинување на орочен депозит може да ја чини договорената камата.

Гацов, кој ги смирува штедачите, бара и две работи од државата: гувернерот јавно да се произнесе и да се воведе засилен надзор над банката. Кога дури и тој што повикува на мир вели дека надзорот треба да се засили, прашањето веќе не е кој шири страв. Прашањето е кој ќе им објасни на штедачите што точно гледа Народната банка.

Законската граница е јасна. Фондот за осигурување на депозити обесштетува до 30.000 евра во денарска противвредност по штедач во една банка, без разлика на бројот на сметки. Сè над тоа се бара преку стечајна или ликвидациска постапка, без гаранција дека ќе се врати. Дали работите ќе одат дотаму, засега никој нема доказ. Но кога загуба, сопственик без дозвола и лимит од 30.000 евра ќе се најдат во една реченица, штедачот има право на повеќе од едно соопштение.