Skip to content

Мозаичната война на Иран – стратегија за преживување во прстенот на сојузи

1 мин. читање
Сподели

Иран развива стратегија наречена „мозаична война” – комбинација на асиметрично воевање, дронови, балистички ракети и прокси мрежи – која засега му овозможува успешен отпор на американско-израелскиот воен притисок. Но тоа не значи дека позицијата на Техеран е удобна: децении на американска дипломатија го изградиле практично непробивлив прстен на сојузи околу Иран, претворајќи го конфликтот во стратешки лавиринт.

Теоријата за „рамнотежа на закана” на аналитичарите на меѓународните односи објаснува зошто Иран практично нема сојузници. Агресивната реторика на Техеран, поддршката на прокси актери на повеќе фронтови и подпрагните операции создадоа силна перцепција на закана кај соседните земји, кои самите потоа побараа засолниште под американскиот безбедносен чадор. Така, наместо да биде принудено, регионалното прифаќање на американската безбедносна архитектура дошло природно и трајно.

Меѓутоа, иранските граѓани ја плаќаат најтешката цена. Повеќе од 90 милиони луѓе се заробени меѓу американско-израелски бомби и задушувачкиот државен апарат кој со уште поголема сила ја спречува секоја форма на несогласување. Параволичните единици на Басиџ патролираат по улиците, интернетот е блокиран, а властите дистрибуираат закани дека документирањето на настаните се казнува. Луѓето описуваат аптоакалиптични сцени: „Ноќта стана утро, утрото стана ноќ” – небото осветлено со експлозии, покриено со чад.

Иако НАТО системите за противракетна одбрана во Турција веќе пресретнаа ирански ракети, покренувајќи прашање за активирање на членот 5 за колективна одбрана, Иран засега прибегнува кон своите прокси мрежи наместо кон директна конфронтација со Алијансата. Будноста на меѓународната заедница е клучна: стратешкиот вакуум нема место во нестабилна регионална рамнотежа каде одлуките се донесуваат во секунди, а последиците се мерат со децении.