Полските разузнавачки служби потврдија она што секој експерт за безбедност го очекуваше веќе со години – хакери упаднале во пет постројки за пречистување вода, со потенцијал да се меша во безбедноста на водоснабдувањето. Полска го соопшти. А прашањето е едно: колку нашите системи се било кога проверени?

Полската Внатрешна безбедносна агенција (ABW) објави извештај кој покрива две години работа. Според него, агенцијата спречила повеќе акти на саботажа од руски државни шпиони и хакери, насочени кон воени објекти, критична инфраструктура (енергетски мрежи, водоснабдувања, транспорт) и цивилни цели. Извештајот не го прецизира како хакерите се поврзани со руските служби кога се работи за петте водоводи, но ABW веќе припишала на руски државни хакери претходен неуспешен обид да се сруши полската енергетска мрежа.

„Најсериозен предизвик е саботажната активност против Полска, инспирирана и организирана од руските разузнавачки служби. Оваа закана беше (и е) реална и непосредна. Бара целосна мобилизација”, стои во извештајот.

Сценариото не е полско, тоа е глобално. Во 2021, хакер прорезирал во постројка во Олдсмар, Флорида, и се обидел да го зголеми нивото на натриум хидроксид – агресивна хемикалија – на опасни нивоа. Минатиот месец, заедничка инструкција од CISA, FBI, NSA и други американски агенции предупреди дека ирански хакери активно ги напаѓаат програмливите логички контролори (PLC) – индустриските компјутери што ги управуваат водните и енергетските постројки. Истата иранска група, CyberAv3ngers, упадна во неколку постројки во Пенсилванија во 2023.

Балканот не е надвор од оваа сметка. Македонската, српската, бугарската, грчката критична инфраструктура работат на слични PLC контролери. Многумина од нив се произведени во Сименс, Шнајдер Електрик, Ровер – истите производители чии уреди се хакираните во САД и Полска. Кога беше последен пат објавено дека некоја македонска агенција ги тестирала своите системи против таков напад? Кога беше воопшто објавена ваква мисла?

Како што полските служби заклучуваат, ова не се изолирани инциденти – тоа е стратегија. Иста онаа што Русија ја применува во воените зони во Украина, како и против земјите што ги смета за непријатели. Балканот не е цел број еден, но не е ни надвор од листата. Прашањето не е дали, туку кога. И дали ќе разбереме навреме – или ќе го откриеме на тестот.