На крузерот MV Hondius, кој пловеше од Антарктикот кон Атлантикот, се појави кластер случаи на инфекција со хантавирус – заболување од зооноза кое најчесто се пренесува од глодари. Според Светската здравствена организација, досега се регистрирани 8 потврдени и сомнителни случаи кај патници и членови на екипажот, вклучително и 3 смртни исходи. Епидемиолошките и лабораториските испитувања се во тек.

Институтот за јавно здравје на Македонија (ИЈЗ) официјално соопшти дека во земјата нема регистрирани случаи или блиски контакти на лица од овој кластер. Не постојат индикации за ризик по јавното здравје во Македонија. Тоа е важна информација – но и потсетник дека во ера на глобални крузери и интернационален туризам, секоја појава од било каде може да биде проблем за било која земја.

Што е хантавирус? Тоа е група зоонозни вируси кои циркулираат кај глодари. Луѓето најчесто се инфицираат преку вдишување аеросоли контаминирани со урина, измет или секрети од инфицирани глодари. Преносот меѓу луѓе е документиран само кај одредени типови (главно Andes вирусот во Јужна Америка) и се смета за редок. Тоа значи: ова не е COVID-19. Не е респираторен пандемиски потенцијал.

Заболувањето има две форми. Првата – хеморагична треска со бубрежен синдром – се појавува главно во Европа и Азија, се причина од вируси како Hantaan, Dobrava-Beograd и Puumala. Карактеристична е со висока температура, главоболка, болки во грбот, и подоцна со бубрежен синдром (намалено излачување урина) и крварења. Смртноста е од 1 до 15 проценти – не низок, но не и масовно фатален.

Втората форма е хантавирусен белодробен синдром, главно во Америките, поврзан со Sin Nombre вирусот. Симптомите почнуваат како грип – температура, малаксаност, болки во мускулите – но брзо се развива респираторна инсуфициенција. Стапката на смртност е значително повисока. И токму овој тип создаде паника на крузерот.

Случајот MV Hondius е важен за глобалниот туристички сектор. Кога болест се појавува на брод со 200 патници во меѓународни води, координацијата меѓу земји за карантин, лекување и истрага е логистички кошмар. СЗО, Европскиот центар за превенција на болести, и националните здравствени власти на засегнатите земји работат заедно. Тоа покажува нешто позитивно – меѓународниот здравствен систем функционира кога мора. Прашањето е дали системот на превенција би работил пред да биде задолжен на криза.

За балканскиот читател кој размислува за крузер летово – не паничете. Хантавирусот не се пренесува од човек на човек на ниво на пандемија. Но потсетете се: глодарите се секаде, и често скриени. Кога ќе одите на дестинации со интензивна природа – Антарктик, Јужна Америка, тропските области – подгответе се за стандардни мерки на хигиена. И не подражувајте на герои кои се качуваат во напуштени колиби или пешачат во прашливи руралнисти подрачја без заштитна опрема.