Во април 2021 година Wisk Aero ја тужеше Archer Aviation за „безобразна кражба” на доверливи информации и интелектуална сопственост. Archer возврати со противтужба во која бараше отштета од една милијарда долари. Петнаесет години подоцна вакви приказни обично завршуваат со тоа што едната фирма исчезнува. Оваа заврши со тоа што тужениот го купи тужителот.

Според регулаторната пријава објавена во понеделник, Boeing се согласи да ѝ ги продаде на Archer и Wisk Aero и уште две ќерки-фирми – SkyGrid, што прави софтвер за управување со воздушен простор, и производителот на дронови Insitu. Парите не се главната валута овде. Boeing добива новоиздадени акции во износ од 19,75 отсто од акциите на Archer пред затворањето на договорот, што по трансакцијата ѝ остава удел од околу 16,5 отсто.

Значи, Boeing не продава – Boeing се сели. Гигант од воздухопловството ја напушта позицијата на сопственик на сопствената програма и станува мал акционер во стартап основан во 2018 година. Тоа е поинтересно од самата цена.

Историјата на Wisk е речиси како преглед на минатата деценија во Силикон Вали. Фирмата почна како Kittyhawk, електричен воздухопловен стартап на Себастијан Трун – соосновачот на лабораторијата X на Alphabet – финансиран од соосновачот на Google, Лари Пејџ. Kittyhawk се затвори во септември 2022 година, но нејзината програма Cora, двоседно автономно летачко такси, беше издвоена кон крајот на 2019 година во заедничка фирма со Boeing. Таа заедничка фирма беше преименувана во Wisk. Boeing вложи уште 450 милиони долари (околу 390 милиони евра) во почетокот на 2022, а до 2023 година Wisk беше целосно во негова сопственост.

Мирот што се плати со ексклузивен договор

Спорот меѓу двете фирми траеше две години и заврши со необична спогодба. Archer се обврза Wisk да ѝ биде ексклузивен добавувач на автономна технологија, и ѝ даде опција да купи до 13.176.636 акции по цена од само еден цент по акција. Со други зборови, судскиот процес се претвори во партнерство, а партнерството сега во преземање. Кој навистина победи во таа тужба се гледа дури денес.

Archer во меѓувреме излезе од првичната замисла да гради само мрежа на летачки таксија. Пред две години влезе во одбранбениот сектор со рунда од 430 милиони долари во декември 2024, а во 2025 собра уште 300 милиони од институционални инвеститори како BlackRock и Wellington. Има и ексклузивен договор со производителот на оружје Anduril за заеднички развој на хибридна летелица за одбранбени намени.

Тоа е шемата вредна внимание. Цивилната идеја – такси што лета над метежот – беше она што ги привлече инвеститорите. Одбраната е она што ги плаќа сметките. Истата патека ја поминаа и производителите на дронови, и таму отпорот исчезна во моментот кога буџетите станаа воени.

Фирмата, што излезе на берза во 2021 преку спојување со празна компанија-школка, продолжува да работи и на својот целосно електричен модел Midnight. Овој месец заврши пилотиран лет во двете насоки меѓу аеродромите во Салинас и Монтереј, како подготовка за почеток на операции подоцна оваа година. Летачките таксија се ветуваат веќе една деценија. Засега сигурно лета само консолидацијата.