Danubi ra në minus 133 centimetra. Edhe një centimetër poshtë dhe centrali bërthamor hungarez „Paks" për herë të parë në 44 vjetët e ekzistencës së tij do të ndalojë plotësisht prodhimin e energjisë elektrike. Jo për shkak defekti, jo për shkak sanksionesh, jo për shkak lufte - por sepse lumi nga i cili merr ujin për ftohje thjesht u zhduk.

Kryeministri hungarez Peter Magjar tashmë njoftoi atë që para dy vjetësh do të tingëllonte si fantashkencë: vendi hyn në një regjim ku shteti mund t'i shkëpusë konsumatorët e mëdhenj industrialë nga rrjeti nëse nuk e ulin vetë konsumin. Vendimi hyri në fuqi në orën 19. Tri nivele - kërcënim krize I, kërcënim krize II dhe krizë e vërtetë. Dikush në Budapest u ul dhe e shkroi paraprakisht shkallën nëpër të cilën do të zbresë vendi.

Kur lumi është pjesë e sistemit energjetik

Nga „Paks" njoftuan se për shkak të rënies së mëtejshme të nivelit të ujit po shkëputet turbogjeneratori i bllokut të parë, ndërsa ekspertët punojnë ditë e natë për të ruajtur funksionimin e sigurt të impiantit. Magjar paralajmëroi ndalimin e plotë të centralit deri në mesin e javës së ardhshme. Ky është një central që mbulon pjesën më të madhe të prodhimit hungarez të energjisë elektrike - dhe ai varet nga lartësia e një lumi.

Rumania nuk priti vendime. Atje sot minuan një formacion shkëmbor në shtratin e Danubit për të ndryshuar rrjedhën e lumit dhe për t'i siguruar ujë centralit bërthamor Çernavoda. Kaq. Kur sistemi është nën presion, shpërthehet një pjesë e shtratit të lumit dhe uji detyrohet të shkojë ku duhet. Kjo është masa e një shteti që ka llogaritur se nuk ka kohë për një zgjidhje më elegante.

Pesë ditë kritike

„Përpara nesh janë pesë ditët më kritike. Nesër 'Paks' nuk do të prodhojë më energji, ndërsa vijnë ditët më të nxehta me temperatura prej 40 gradësh", deklaroi Magjar, duke u bërë thirrje qytetarëve ta ulin konsumin, sidomos mes orës 17 dhe 22, e më së shumti mes 18 dhe 21. Kërkoi që qendrat tregtare ta ulin ftohjen e objekteve, ndërsa institucionet lokale dhe fetare ta fikin përkohësisht ndriçimin dekorativ.

Në disa qindra vendbanime hungareze tashmë janë vendosur kufizime të konsumit dhe ndalesa për ujitje. Furnizimi me ujë të pijshëm, me disa përjashtime, deri tani nuk është ndërprerë - por kryeministri bëri thirrje për respektimin e masave të kursimit, me mesazhin se „çdo pikë uji është e rëndësishme".

Përgjatë gjithë rrjedhës, lumi tërhiqet dhe lë pas një peizazh të papare prej dekadash - shtrat i plasaritur, brigje të reja rëre, ujë i ngushtuar në një rrip të hollë në mes të asaj që dikur ishte rrugë lundrimi.

Çfarë na mëson kjo?

Hungaria nuk është një vend i largët me një problem ekzotik. Është anëtare e BE-së me rrjet modern, me central bërthamor, me shtet plotësisht funksional - dhe ajo për pesë ditë do të arrijë në pikën ku kryeministri personalisht u lutet qendrave tregtare ta ulin klimën. Nëse sistemi me ato burime përkulet nga 40 gradë dhe një thatësirë, sa e hollë është marzha e të gjithë të tjerëve?

Kjo nuk është histori për motin. Kjo është histori për infrastrukturë të projektuar sipas një klime që nuk ekziston më. Centrali bërthamor „Paks" u ndërtua në një kohë kur askush nuk llogariste se Danubi mund të bjerë nën minus 133. Rumania duhet të minojë shkëmbinj për ta furnizuar Çernavodën me ujë. Dhe të dyja shtetet tani improvizojnë rreth objekteve që duhej të ishin pjesa më e qëndrueshme e sistemit.

Do të ketë shira, niveli i ujit do të kthehet, „Paks" do të ndizet dhe kjo javë do të harrohet. Pyetja është nëse dikush do të ulet e do të llogarisë çfarë bëhet herën tjetër - apo do të pritet të bjerë sërish në minus 134 për të filluar minimi.