Pyetja „kush e mbush arkën e pensioneve" në Maqedoni ka një përgjigje gjithnjë e më të pakëndshme - buxheti, domethënë të gjithë ne. Prej vitesh sistemi i pensioneve nuk mund t'i mbulojë vetë detyrimet, ndërsa një revizion zbuloi se edhe shtylla e dytë, ajo private e pensioneve, vonon me pagesat.

Shifrat janë zgjuese. Fondi për sigurim pensional dhe invalidor mbështetet në transferta direkte nga buxheti shtetëror, të cilat në vitin 2024 morën pjesë me plot 36,71 për qind në të ardhurat e përgjithshme. Edhe pse të ardhurat nga kontributet u rritën për 14 për qind dhe arritën 71,4 miliardë denarë, kjo nuk mjaftoi për të mbuluar shpenzimet për pensione që kaluan 90,2 miliardë denarë. Diferencën e mbyll buxheti - domethënë paratë e taksave të të gjithëve.

Edhe më alarmant është gjetja për shtyllën e dytë. Revizioni zbuloi vonesa të konsiderueshme në transfertat drejt fondeve private të pensioneve - mesatarisht rreth dy muaj - ndërsa deri në shkurt 2026 kontributet e pashpërndara arritën gati 2,6 miliardë denarë, pra rreth 42 milionë euro. Paratë që i takojnë punëtorit për të ardhmen e tij rrinë diku rrugës, në vend që të punojnë për të.

Thelbi i problemit nuk është te një qeveri apo një vit - por te një model që nuk mund t'i shërbejë detyrimeve pa u borxhosur vazhdimisht ose pa prerë zëra të tjerë. Kur sistemi i pensioneve varet nga ajo që buxheti çdo vit ta mbyllë gropën, atëherë pensioni i punëtorit të sotëm nuk garantohet me kursime, por me shpresën se nesër do të ketë kush të paguajë. Dhe kjo është strategjia më e pasigurt e pensioneve që ekziston.