Makedonya'da „emeklilik kasasını kim dolduruyor" sorusunun giderek daha rahatsız edici bir yanıtı var - bütçe, yani hepimiz. Emeklilik sistemi yıllardır yükümlülüklerini tek başına karşılayamıyor; bir denetim ise ikinci, özel emeklilik sütununun da ödemelerde geciktiğini ortaya çıkardı.

Rakamlar ayıltıcı. Emeklilik ve Maluliyet Sigortası Fonu, 2024 yılında toplam gelirlerin tam yüzde 36,71'ini oluşturan devlet bütçesinden doğrudan transferlere dayanıyor. Prim gelirleri yüzde 14 artarak 71,4 milyar denara ulaşsa da, bu 90,2 milyar denarı aşan emeklilik harcamalarını karşılamaya yetmedi. Farkı bütçe kapatıyor - yani herkesin vergi parası.

İkinci sütuna ilişkin bulgu daha da kaygı verici. Denetim, özel emeklilik fonlarına transferlerde önemli gecikmeler ortaya çıkardı - ortalama yaklaşık iki ay - ve şubat 2026'ya kadar dağıtılmamış primler neredeyse 2,6 milyar denara, yani yaklaşık 42 milyon euroya ulaştı. Çalışanın geleceği için ona ait olan para, onun için çalışmak yerine bir yerlerde yolda bekliyor.

Sorunun özü tek bir hükûmette ya da tek bir yılda değil - sürekli borçlanmadan veya başka kalemleri kısmadan yükümlülüklerini karşılayamayan bir modelde. Emeklilik sistemi her yıl bütçenin deliği kapatmasına bağlıysa, bugünün çalışanının emekliliği birikimle değil, yarın ödeyecek birinin olacağı umuduyla güvence altındadır. Ve bu, var olan en güvensiz emeklilik stratejisidir.