Kryeministri i ri hungarez Peter Magjari refuzoi të nënshkruajë dokumentin për pagesën e shpërblimit për ministrat e qeverisë së Viktor Orbanit. Rreth një miliard forintash (rreth 2,6 milionë euro) që, sipas ligjit që Orbani vetë e ka futur, duhet të paguhen - tani do të ridrejtohen për qëllime humanitare. Kjo është vendim politik, dhe është mesazh për një epokë të re.

Magjari iu drejtua drejtpërdrejt Orbanit: „Viktor Orban, që në letër pothuajse asgjë nuk posedon, do të kishte të drejtën në 38 milionë forinta (105.000 euro) sipas ligjit që ai vetë e ka futur." Fjali që lidh dy Hungari - atë në të cilën Orbani sundoi dy dekada, dhe atë në të cilën të folurit hapur për korrupsionin tani ka vend në kabinetin e kryeministrit.

Magjari e cilësoi pagesën si „për plaçkitjen e vendit tonë" - dhe njoftoi se Orbani nuk do ta marrë. Kjo është qëndrim guximtar për një kryeministër të ri - por Magjari e di se ka kapital politik për këtë. Në zgjedhjet e mëparshme, mbështetja për Orbanin u shkatërrua pas vitesh kritikash publike se ai deklaronte mjete minimale ndërsa të afërmit e tij ndërtonin pasuri.

Shembulli më provokativ: Lorinc Mesarosh, miku i fëmijërisë i Orbanit dhe ish-instalues gazi. Sot është njeriu më i pasur në Hungari, me pasuri prej 3,1 miliardë euro, e ndërtuar para së gjithash përmes kontratave shtetërore. Financial Times dhe analistët politikë e përshkruajnë atë model sundimi si „klientelizëm neofeudal" - mjetet publike rrjedhin drejt rrethit të brendshëm të kryeministrit.

Magjari gjithashtu kërkoi nga sekretarët shtetërorë të deklarohen publikisht nëse do të heqin dorë nga shpërblimet apo do t'i dhurojnë për qëllime humanitare. Kjo është presion politik i veshur me rroba etike - dhe shumica tashmë kanë hequr dorë pa pritur pyetje të dytë.

Rezultati? Jo plotësisht ajo që Magjari planifikoi. Orbani më vonë dhuroi 105.000 euro të tijat në një jetimore në Zakarpati - rajonin ukrainas me një komunitet të rëndësishëm etnikisht hungarez. Kështu ai nga akuza e mbrojtur për „plaçkitje" e ktheu situatën në gjest humanitar. Dhe kjo është ajo që e bën politikën me Orbanin të mbetet e ndërlikuar edhe kur ka alternativa të besueshme.

Ka mësim këtu për Ballkanin. Kur një administratë e re vjen me mesazh „nuk do t'ua paguajmë paratë e vjedhura pas hajdutëve", ky është start i mirë. Por menjëherë pas vjen momenti kur administrata e vjetër përgjigjet me gjest - dhe figura e politikës turbullohet sërish. Ky është testi për Magjarin, dhe testi për të gjithë që e shikojnë Hungarinë si trajnim për atë se si të bëhet reformë e vërtetë pa iu kthyer praktikave të vjetra.