Në lokalitetin Tumbe Kafe në Manastir, një ish-kazermë, numri i mjeteve luftarake të pashpërthyera të gjetura nga Lufta e Parë Botërore arriti në 1.443 të pabesueshme - dhe kjo në një parcelë të vetme.

Një piroteknik nga Drejtoria për mbrojtje dhe shpëtim në Manastir raportoi të mërkurën gjetjen e një sasie të madhe mjetesh shpërthyese. Pas numërimit të saktë, shifra është tronditëse: 540 granata mortaje, 371 bomba dore dhe 532 granata për top llogoresh - të gjitha nga Lufta e Parë Botërore. Mjetet u gjetën dhe u larguan në mënyrë të sigurt.

Manastiri dhe rajoni i tij janë ndër zonat më dendur „të minuara" nga Lufta e Madhe në Ballkan - fronti kalonte pikërisht andej para më shumë se një shekulli. Por një shifër prej 1.443 mjetesh në një parcelë të vetme është kujtesë se një luftë që përfundoi tre breza më parë ende shtrihet e varrosur nën këmbët tona.

Çdo gjetje e tillë është njëkohësisht një mësim i vogël historie dhe një rrezik real sigurie. Këto mjete nuk janë ekspozita muzeale të padëmshme - edhe pas njëqind vjetësh, eksplozivi i vjetër mund të vrasë. Prandaj puna e piroteknikëve, që rrallë arrin te titujt, është një nga ato profesione të heshtura që fjalë për fjalë na ruajnë nga një e kaluar që refuzon të mbetet e varrosur.