„Nuk mund ta paguaj tatimin paushall që një muaj të tërë, as kontributet për sigurimin pensional dhe shëndetësor. DAP nuk i ka përgatitur llogaritjet.“ Kështu e përshkroi për mediat sistemin e ri një zejtar, dy muaj pasi shteti e futi si lehtësim.

Ndryshimet e Ligjit për kontributet nga sigurimi social i detyrueshëm hynë në fuqi më 13 korrik. Sipas tyre, Drejtoria e të Ardhurave Publike vetë i përgatit llogaritjet mujore (MPIN) për të vetëpunësuarit që paguajnë tatim paushall, ndërsa pagesa mbetet detyrim i tyre. Nga DAP thonë se me këtë „lehtësohet ndjeshëm“ jeta e paushallistëve, të cilët gjithsesi nuk kanë kontabilitet.

Vërejtje për një detyrim që nuk ekziston

Për korrikun dhe gushtin DAP përgatiti rreth 7.000 llogaritje për rreth 3.500 të vetëpunësuar. Ato të korrikut u vonuan disa ditë për shkak të përshtatjes së softuerit. Ndërkohë, paushallistët morën me e-mail vërejtje automatike se nuk kishin dorëzuar MPIN - për një detyrim që me ligjin e ri nuk ekziston më. DAP menjëherë i shpalli të pavlefshme dhe siguron se „asnjë paushallist nuk është bllokuar“. Mirë që askush nuk është bllokuar. Më keq është që makina shkruante vërejtje sipas ligjit të vjetër.

Oda e Zejtarëve thotë se nuk është kundër ligjit, por rendit probleme. Më parë, një zejtar që nuk kishte punë të mjaftueshme gjatë gjithë vitit mund të paguante kontribute për gjysmë orari pune, 20 orë në javë. Tani baza nuk zvogëlohet sipas orëve. „Kjo nuk është privilegj, sepse zejtari paguan 12 muaj, ndërsa do të ketë vetëm gjashtë muaj stazh pune“, thonë nga Oda. Kontributet mujore për orar të plotë pune, sipas tyre, janë nga rreth 9.647 deri në 10.150 denarë.

Ka problem edhe me kreditë. Bankat zakonisht kërkojnë që paga të kalojë përmes llogarisë për të miratuar kredi, ndërsa paushallistët tani nuk kanë „pagë“, por të ardhura nga veprimtaria e pavarur. DAP i drejton te deklarata vjetore tatimore ose vërtetimi për të ardhurat. Pyetja është nëse bankat që tashmë kanë miratuar kredi do ta pranojnë këtë pa kushte shtesë.

Kur sëmuresh

Më serioze, sipas Odës, është mënyra se si pushimi mjekësor dhe pushimi i lehonisë paraqiten në llogaritjet e reja, gjë që mund të ndikojë në pagesën e kompensimit. „Ky problem nuk mund të presë. Zejtarët që janë në pushim mjekësor ose në pushim lehonie duhet t'i realizojnë të drejtat e tyre me kohë. Kërkojmë që sistemi të përmirësohet ose, nëse është e nevojshme, të kthehet përkohësisht mënyra e vjetër e llogaritjes“, thonë prej aty.

DAP përgjigjet se pyetjet i shqyrton „në koordinim“ me institucionet e tjera dhe se nga viti 2027 zejtarëve do t'u dërgojë paraprakisht 12 urdhërpagesa mujore, së bashku me aktvendimin për tatimin paushall. Koordinimi është fjalë e bukur për sa kohë je i shëndetshëm. Për zejtarin që shtrihet i sëmurë, pyetja është shumë më e thjeshtë: a do të arrijë kompensimi me kohë?