Një mesazh, një video, një blerje përmes telefonit, një njoftim. Secili prej tyre është një dozë e vogël kënaqjeje që arrin për një sekondë, pa pritje dhe pa mund. Problemi fillon kur kjo bëhet mënyra e vetme se si dimë të ndihemi mirë - atëherë efekti përmbyset. Kjo është teza e Marian Rojas Estapé, psikiatre spanjolle, doktoreshë e mjekësisë dhe autore librash që prej vitesh e përkthejnë neuroshkencën në gjuhën e jetës së përditshme.

Në një intervistë për podkastin „Tengo un plan“ ajo bën një dallim që tingëllon i thjeshtë, por godet fort: jo gjithçka që sjell kënaqje sjell edhe kënaqësi. „Kënaqësia ka shumë lidhje me atë nëse ajo që kam arritur më ka kushtuar mund. Nëse nuk më ka kushtuar mund, nuk është kënaqësi - është shpërblim“, thotë Rojas Estapé.

Shpërblimi ka një përparësi: nuk kërkon pritje. Çdo qëllim që kërkon këmbëngulje, nga ana tjetër, do të thotë të durosh periudha në të cilat ende nuk e ke atë që dëshiron. Pikërisht ajo pritje, sipas saj, është pjesë e kënaqësisë, sepse e ndryshon mënyrën si e vlerëson rezultatin. „Gjithçka që ka lidhje me kënaqësinë ka lidhje me mundin, e ne jetojmë në një kulturë që ikën nga mundi. Gjithçka që sot kërkon përpjekje - nuk e dua dhe ik prej saj. Dua shpërblim të lehtë. Kjo thellësisht më largon nga lumturia“, thotë ajo.

Për ironi, Ballkani është rajon që pritjen e ka në gjak: sportele, radhë, „ejani nesër“. Por durimi ndaj shtetit nuk është i njëjtë me durimin ndaj trurit tënd. Në rastin e parë presim sepse nuk kemi zgjedhje. Në të dytin, zgjedhja është në xhep - dhe pothuajse gjithmonë fiton ai më i shpejti.

Katër javë pa atë që të dëmton më së shumti

Zgjidhja që propozon nuk është të heqim dorë nga kënaqja, por nga shpejtësia. Rojas Estapé i referohet psikiatres amerikane Anna Lembke dhe librit të saj „Kombi i dopaminës“, ku përshkruhet i ashtuquajturi agjërim nga dopamina. „Nuk mund të agjërosh plotësisht nga dopamina, sepse në mëngjes do të ngrihesh dhe do të ketë diçka të këndshme. Por mund të agjërosh katër javë nga ajo që të dëmton më së shumti - alkooli, ose ndonjë rrjet social ku je i varur. Dy javët e para do të jenë të vështira. Çfarë ndodh në tru? Kur ta marrin telefonin, truri riaktivizohet, zgjohet, kthehet, lidhet - dhe sërish je i aftë të gëzosh gjërat e vogla në jetë.“

Trajnerja e inteligjencës emocionale Iksi Avila ofron diçka edhe më të thjeshtë: ngadalëso. „Merr kohë, ngadalëso, rregullo frymëmarrjen dhe mbyll sytë nëse mundesh. Kushtoji vëmendje trupit. Si e ndjen lëkura ujin? A e vë re ndryshimin e temperaturës? Sa shije mund të dallosh? Është e pabesueshme sa më shumë mund të ndiesh kur je i vetëdijshëm.“ Dushi, vakti, shëtitja - e njëjta përvojë, vetëm pa autopilot. Vëmendja nuk e ndryshon atë që ndodh, por mënyrën si e përjeton.

Avila rekomandon edhe shkrimin - pa teknikë, pa stil, vetëm të hidhet në letër ajo që të zë vend në kokë. Në vend që të kërkosh menjëherë një stimul të ri që do të të largojë nga emocioni i pakëndshëm, qëndron disa minuta me të dhe i jep formë. E njëjta vlen edhe për kreativitetin: gatimi, vizatimi, fotografimi, të rënët e instrumentit. „Kreativiteti është një nga gjërat që sjellin më shumë kënaqësi, dhe ajo kënaqësi rritet kur e kombinojmë me mirënjohjen. Kur krijojmë për të dhuruar, i lejojmë vetes të jemi kreativë“, thotë ajo.

Askush nuk pretendon se katër javë pa Instagram do të të bëjnë të lumtur. Por ideja vlen pikërisht sepse është e mërzitshme: nuk blihet asgjë, nuk shkarkohet asnjë aplikacion, nuk ka abonim. Ndoshta prandaj askush nuk e reklamon.