Vjeshta në Ballkan mban erë specash të pjekur dhe kavanozësh që radhiten nëpër ballkone. Dimëroret te ne janë pothuajse ritual, e megjithatë në shumë kuzhina salca e domateve për makarona vjen nga dyqani, në kavanoz me etiketë plot fjalë që shqiptohen me vështirësi. Përbërës sekret që i dallon nuk ka. Salca e shtëpisë kërkon vetëm kohë: nga 45 deri në 60 minuta në zjarr të ulët dhe zero nxitim.

Kur salcën e bën vetë, ti vendos çfarë hyn në të. Në versionet e dyqanit shpesh ka aditivë dhe konservues. Në shtëpi, sheqeri është vetëm një majë për ta zbutur thartësinë, ose nuk ka fare, ndërsa kripa dhe vaji dozohen sipas shijes. Salca është e përshtatshme për veganë, vegjetarianë, njerëz me celiaki dhe intolerancë ndaj laktozës, madje edhe për fëmijë, dhe shkon me makarona, oriz, gjellë, mish të pjekur dhe perime.

Domatja vendos

Ndryshimin më të madh e bëjnë domatet e pjekura dhe cilësore. Të freskëtat kërkojnë zierje më të gjatë për shkak të ujit më të shumtë. Domatet e qëruara nga kanaçja janë praktike gjatë gjithë vitit, ndërsa të copëtuarat nga kanaçja janë më të shpejtat, por në etiketë duhet kontrolluar nëse kanë sheqer të shtuar ose trashës. Shefi Martín Berasategui ka edhe një truk: kur perimet të jenë skuqur, shtoni pak verë të bardhë, lëreni të avullojë, e vetëm pastaj vendosni domatet.

Nevojiten: 6 domate me degë, 2 thelpinj hudhër, 1 qepë e njomë, 2 karota, 1 presh, një majë kripë, një majë sheqer, vaj ulliri ekstra i virgjër.

Përgatitja: Grijini imët hudhrën dhe qepën, po ashtu edhe preshin. Karotat pritini në kubikë, ndërsa domatet e lara në copa, pa bishtat. Në tenxhere ngrohni vajin e ullirit, skuqni hudhrën, pastaj shtoni qepën, e më pas preshin, karotat dhe domatet. Kriposni sapo t'i vendosni domatet. Lëreni disa minuta të skuqet, mbulojeni dhe zieni në zjarr të ulët deri mesatar nga 45 deri në 60 minuta. Zierja e gjatë i përqendron shijet, e avullon ujin dhe i jep salcës dendësinë e vërtetë. Në fund zbulojeni, blendojeni dhe kullojeni në sitë të imët për teksturë të lëmuar. Provojeni: nëse është e thartë, një majë sheqer e rregullon.

Kaq është. Pa asnjë magji, vetëm me durimin që në etiketa nuk gjendet. Një tenxhere më e madhe sot do të thotë disa mbrëmje me makarona pa kavanoz nga dyqani. A do të përfundojë edhe kjo salcë në raft pranë ajvarit?