Donald Trump e përshkroi praninë detare amerikane kundër porteve iraniane saktësisht ashtu siç është - por pa pranuar peshën juridike të atyre fjalëve. „Ne jemi si piratë. Pak si piratë, por nuk po lozim." Këtë e tha për kapjen e një anijeje iraniane disa ditë më parë. „Ne morëm anijen, morëm ngarkesën, morëm naftën. Dhe ky është biznes shumë fitimprurës."

Fjalia „biznes shumë fitimprurës" nuk vjen vetvetiu. Vjen nga një president që një operacion ushtarak e shikon si investim. Kur një shtet pohon për veten se është i njëjtë si piratët - kjo është precedent historik. Jo në kuptim sjelljeje, por në kuptim pranimi. Asnjëherë më parë presidenti i SHBA nuk është krenuar se është „pirat" në instrumentin e politikës shtetërore. Deri më 2026.

Konteksti: forcat amerikane në javët e fundit kanë kapur disa anije iraniane që dalin nga portet iraniane. Përveç kësaj, kanë kapur edhe anije konteinerësh të sanksionuara dhe tankerë iranianë në ujërat aziatike. Irani që nga nisja e konfliktit ka bllokuar disa anije që kalojnë nëpër Hormuz - me përjashtim të të vetës. Tani edhe SHBA bën të njëjtën gjë - por në stil „fitimprurës".

Çfarë rrjedh nga kjo. Së pari, e drejta detare është e qartë. Kapja e një anijeje tregtare të huaj pa deklaratë formale lufte është akt piraterie - termi nuk është metaforik, është juridik. Konventa e OKB-së për të drejtën e detit (UNCLOS) ndalon veprime të tilla përveç në rastin e luftës të shpallur formalisht ose sanksioneve të miratuara nga Këshilli i Sigurimit. S'ka as njërin, as tjetrin. Ka vetëm interes.

Për Ballkanin, dhe në kuptim më të gjerë për vendet që varen nga tranziti i naftës përmes Hormuzit - kjo nuk është thjesht semantikë. Rreth 20% e dërgesave globale të naftës dhe gazit natyror kalojnë përmes Hormuzit. Mbyllja ose problemet në këtë ngushticë automatikisht shtrenjtojnë benzinën dhe ngrohjen në Ballkan. Kur presidenti i ekonomisë më të madhe botërore deklaron se flota e tij detare „është pirat" - kjo krizë jo vetëm që nuk përfundon, por progresivisht thellohet.

Dhe Ballkani, që këtë e shikon nga larg, duhet t'i kushtojë vëmendje një detaji. Kur një shtet deklaron se është „pirat" - ai hap derën që shtete të tjera të bëjnë të njëjtën gjë. Kina mund të kapë një anije në Oqeanin Paqësor. Rusia mund të kapë një anije në Baltik. Dhe askush më s'do të mund të thotë se kjo është e paligjshme - sepse precedenti tashmë është vendosur. Nga Uashingtoni.