Kur Vollodimir Zelenski u shfaq në Arabinë Saudite në mars, i veshur me të zeza dhe me fytyrë serioze, dukej si pozë e çuditshme për një president ukrainas në luftë. Por kjo nuk ishte vizitë diplomatike. Ishte takim shitjeje. Dhe në muajt që pasuan, ajo që Ukraina ka për shitje - drone me përvojë katërvjeçare në luftë - po shndërrohet në armë ekonomike të papritur.

Marrëveshje me Arabinë Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Katarin. „Shkëmbim ekspertize dhe teknologjie për drone", siç e ka quajtur Kievi në gjuhë diplomatike. Ajo që në thelb do të thotë - Ukraina shet njohuri që asnjë vend tjetër në botë nuk e ka. Askush nuk ka pasur luftë katërvjeçare me drone. Askush nuk ka aq të dhëna për mënyrën se si funksionojnë, si dështojnë, dhe si të bëhen më të mirë.

Shifrat janë serioze. Marrëveshje 8,6 miliardë euro me Norvegjinë. 4,7 miliardë euro me Gjermaninë. „Tipa të ndryshëm dronesh, raketash, softuerë dhe sisteme moderne mbrojtëse" - formulim standard që në praktikë mbulon gjëra që nuk janë në katalogun e NATO-s. Njëkohësisht këto shuma do të thonë se Ukraina nuk është më vetëm konsumator i ndihmës perëndimore. Ajo është furnizues i teknologjive ushtarake të specializuara.

Ky është paradoksi i kësaj lufte. Vend që rrezikon të humbë territor, për shkak të së njëjtës luftë tani ka një nishë ekonomike që askush nuk mund ta kopjojë. As SHBA, as Gjermania, as Kina nuk kanë përvojë ukrainase në terren. Dhe të gjithë blejnë atë që Ukraina e kupton më mirë se ata - si të zhvillohet luftë masive me drone të lirë në shekullin XXI.

Lufta në Iran e ka forcuar këtë pozicion. Shtetet e Gjirit, që shohin si sistemet amerikane dhe izraelite kanë vështirësi me drone që fluturojnë në lartësi të ulëta, menjëherë duan njohuri ukrainase. Prioriteti i tyre nuk është pavarësia ukrainase - prioriteti i tyre është mbrojtja e vet. Por në paketë - Kievi merr para që nuk varen vetëm nga Kongresi amerikan apo pajtimi evropian.

Për Ballkanin mësimi është i pamëshirshëm. Pa industri prodhuese, pa luftë, pa pozicion. Maqedonia nuk ka asnjë. Serbia ka pak. Kroacia ka pak më shumë. Asnjë nga vendet tona nuk është në pozicion të shesë teknologji ushtarake fuqive të mëdha - të gjithë ne jemi blerës. Dhe kjo do të thotë se në çdo krizë - ekonomike, politike, të sigurisë - ne jemi ata që presin, jo ata që vendosin. Ukraina, edhe pse humbet territor, gjeti një vend në botë që nuk varet më nga mëshira e tjetërkujt. Ne, edhe pse formalisht në paqe, jemi ende pothuajse plotësisht të varur.