Geçen yıl Makedonyalı yatırımcılar, yalnızca yerel finansal aracılar üzerinden, yabancı menkul kıymetlerde 110 milyon eurodan fazla işlem yaptı. 2026'nın ilk altı ayında - zaten 89 milyon euronun üzerinde.

Aynı dönemde Makedonya Borsası'nın 15 Eylül itibarıyla toplam işlem hacmi yaklaşık 89,8 milyon euro.

Yani: Makedonya sermayesi altı ayda yurt dışına, tüm yerel borsanın dokuz ayda döndürdüğü kadar yatırdı. Hem de vatandaşların uluslararası internet platformları üzerinden doğrudan yaptığı işlemler sayılmadan.

Yerel piyasanın sayıları

Verileri, kuruluşunun 30. yılı vesilesiyle Ohri'de düzenlenen 25. yıllık konferansta Makedonya Borsası genel müdürü İvan Şteriev sundu.

İşlem hacmi geçen yılın aynı dönemine göre yaklaşık yüzde sekiz daha düşük. Ama ayrıştırıldığında daha ezici bir şey gösteriyor: klasik işlem yüzde 27 azaldı, blok işlemler ise yaklaşık yüzde 159 arttı. MBI10 endeksi 15 Eylül'de 9.151 puandı - 2025 sonuna göre yüzde 8,9 daha düşük.

Klasik işlem, sıradan yatırımcıların açık piyasada yaptığı şeydir. Blok işlemler, birbirini tanıyan taraflar arasında anlaşılmış büyük paketlerdir. İlki dörtte bir azalıyor, ikincisi iki buçuk katına çıkıyor.

"Bizimki gibi sığ bir piyasada, az sayıda aktif katılımcıyla, görece küçük duygu değişimleri bile belirgin biçimde hissedilebilir," dedi Şteriev.

Sorun para kıtlığı değil

Tüm hikâyenin anahtarı bu ve kamusal tartışmanın genellikle kaçırdığı da tam bu. Makedonya'nın yalnızca sermaye eksikliği sorunu yok. Daha karmaşık bir sorunu da var: yatırım yapmak isteyen sermaye var, ama onu yatıracağı yeterince çeşitli bir yerel arz yok.

Menkul Kıymetler Komisyonu başkanı Bujare Abazi bunu doğrudan söyledi: "Düzenleyici olarak, bu pasif milyarlarca denarın uyandırılması gereğini vurguluyoruz. Vatandaşlar ve şirketler önemli tasarruflara sahip; görevimiz, bu sermayenin bir bölümünün sermaye piyasası üzerinden ek yatırım olanaklarını görmesi için koşullar yaratmak."

Ona göre sermaye piyasası, banka kredisinin rakibi olarak değil, tamamlayıcısı olarak görülmeli - özellikle daha riskli ve yenilikçi projelerin finansmanı için.

Borsa artık kendisiyle yarışmıyor

Makedonyalı yatırımcı artık yerel piyasanın sunduğuyla sınırlı değil. Birkaç tıklamayla gelişmiş piyasalardaki binlerce hisseye, tahvile ve borsa yatırım fonuna erişiyor.

Bu, Makedonya Borsası'nın dolaylı olarak küresel sermaye piyasasıyla yarıştığı anlamına geliyor. Dolayısıyla soru, yatırımcıların dışarıya yatırım yapmasının nasıl engellenebileceği değil - bu, çeşitlendirme olarak hem normal hem sağlıklı. Soru, yerel piyasanın bu sermayenin bir bölümünün burada gönüllü kalmasını sağlayacak kadar iyi bir arzı nasıl yaratacağı.

Çözüm olarak ne öneriliyor

Şteriev üç somut yön açtı.

Birincisi, yerel şirketleri piyasa finansmanına hazırlamak için EBRD ile yürütülen proje. On yer için 20'den fazla şirket başvurdu, nihai seçim yakında. "Bu ilk şirket grubundan, sermaye piyasasının kapısını da açmaya hazırız diyecek birinin çıkmasını ummak kalıyor," dedi.

İkincisi, Makedonya Borsası'nın Orta ve Güneydoğu Avrupa'dan yedi borsayla birlikte katıldığı bölgesel Junctus projesi. Beklenen ilk sonuç, yerel piyasadan birkaç hisseyi içeren ve Makedonya Borsası'nda da kote olacak bölgesel bir ETF - 2027'nin ikinci yarısı için planlanıyor.

Üçüncüsü, Şteriev'e göre uzun vadeli yatırımı ve vatandaşların daha geniş katılımını teşvik edecek, Makedonya yatırım hesapları denen modelin getirilmesi.

Otuz yıl, 89,8 milyon euro

Konferans, büyük olanaklı küçük piyasa sloganıyla düzenlendi. Sayılar, küçük piyasa kısmının çoktan kanıtlanmış olduğunu gösteriyor.

Otuz yıllık varlık ve dokuz ayda yaklaşık 89,8 milyon euro işlem hacmi - daha gelişmiş bir ekonomide orta ölçekli bir yatırım fonunun farkına varmadan döndürdüğü bir tutar. Yerel tasarruflar burada, yatırım ilgisi burada; ve tam bu yüzden 89 milyon euro altı ayda başkalarının borsalarına yol buluyor.

İlk ETF 2027'nin ikinci yarısına planlandı. O zamana kadar sermaye beklemeyecek - nereye gittiğini zaten biliyor.