Судија во Калифорнија конечно го одобри она што ќе влезе во учебниците како најголема спогодба во историјата на американското авторско право: 1,5 милијарди долари (околу 1,3 милијарди евра) што компанијата Anthropic ќе им ги исплати на авторите и издавачите чии книги ги искористила за да го обучи својот вештачки модел. Пресметката е студена и јасна – 3.000 долари по дело, помножено со околу 500.000 книги. Толку чини да изградиш библиотека од туѓ труд.

Но приказната не е онаа што маркетингот на компанијата би сакал да ја раскаже. Спогодбата не е признание дека обучувањето на модел врз заштитени книги е кражба. Напротив – судијата Вилијам Алсап претходно пресуди дека самото обучување врз авторски текст спаѓа под „правична употреба”, одлука што целата индустрија ја прими како зелено светло. Проблемот беше како Anthropic дошол до книгите.

А тука приказната станува непријатна. Дел од книгите компанијата ги купила и ги скенирала – тоа е во ред. Другиот дел го симнала од пиратски сајтови како Library Genesis. Истата индустрија што со милијарди долари капитал и најскапи адвокати го гради иднината на технологијата, тивко се послужила со истите пиратски адреси од кои некогаш студентите симнуваа учебници. Судијата пресуди дека тоа парче е нелегално и можеше да оди на порота. Anthropic набрзина седна на маса и потпиша – бидејќи порота што одлучува за пиратерија е нешто што ниту една ВИ компанија не сака да го види.

И тука е квачката за која малкумина зборуваат: со тоа што компанијата плати за да избегне пресуда, случајот никогаш нема да стигне до апелационен суд и никогаш нема да стане обврзувачки преседан. Одлуката на Алсап остана една единствена пресуда на еден суд. Другите судии слободно можат да заклучат нешто сосема друго – што веќе се случува. Издавачи и автори, меѓу кои Hachette, Elsevier и писателот Скот Туроу, минатата недела тужеа Google за истото – дека ги употребил нивните дела за да го обучи Gemini.

Значи што всушност купи Anthropic за 1,3 милијарди евра? Не купи правна јасност. Купи тишина – своја лична, за само еден случај. Војната за тоа кому му припаѓаат книгите, сликите и гласовите со кои се хранат овие машини штотуку почнува. А трошокот од 3.000 долари по книга е ситница за компанија што се проценува на стотици милијарди. За авторот кому му ја зедоа книгата без да праша, тоа е цена на која никогаш не се согласил.