Кога се зборува за роботски такси, се зборува за софтверот. Кој има подобар алгоритам, чија кола почесто застанува на црвено, кој ги брои километрите без несреќа. Ретко некој прашува работа која е многу подосадна и многу поважна: кој ќе го мие тоа возило кога ќе се врати во депото?

Една фирма основана во Нигерија во 2020 година, а денес со седиште во Дубаи, реши дека токму тоа е бизнисот. Moove собра 250 милиони долари (околу 230 милиони евра) при проценета вредност од 2,1 милијарда долари. Кругот го води Mubadala Investment Company од Абу Даби, а меѓу инвеститорите се и BlackRock, MUFG, Franklin Templeton и Uber.

Moove не почна како фирма за автономни возила. Почна со финансирање на автомобили за возачи кои немаат пристап до кредит – луѓе кои сакаат да возат такси, но немаат со што да купат кола. Денес поседува и управува со флота од 42.000 возила во 14 земји и вработува 3.300 луѓе. Тоа е бизнис кој ниту еден инвеститор не го нарекува иновативен, а секој месец носи пари.

Основачот Лади Делано вели дека кога ја анализирале индустријата на автономни возила, забележале четири играчи: развивачите на технологијата, производителите на возила, платформите како Uber, и корисникот. И ниту еден од нив не сакал да го „поседува металот” – односно самите автомобили.

„Во овој свет, кој го поседува возилото? Кој управува со него? Кој го сервисира, кој го прави одржувањето? Кој се грижи за загубените предмети? Кој го чисти?”, прашува Делано. Тоа не се прашања што се појавуваат на презентации за инвеститори. Тоа се прашања што се појавуваат во понеделник наутро кога некој оставил кафе на задното седиште.

Одговорот на Moove беше да се позиционира како фирмата што ги прави сите тие досадни работи. Денес таа е оператор на флотата на Waymo во Феникс, Мајами и Лас Вегас, а следен е Лондон. Возилата сè уште не ѝ припаѓаат – но планира да ги купи, преку должничко финансирање. Делано вели дека веќе поседува роботски такси од друг развивач, но не сака да каже од кој.

„Нашата визија е да поседуваме стотици илјади возила”, вели тој.

Дел од парите одат на вработување на околу 350 луѓе и на градење автоматизирани депоа кои компанијата ги нарекува „гнезда” – објекти што работат деноноќно и каде роботи го полнат, сервисираат и одржуваат возниот парк. Moove има околу 15 депоа во некоја фаза на развој. Кога „гнездата” ќе профункционираат, Делано не сака да каже.

Она што овде е интересно нема врска со технологијата. Фирма изградена врз финансирање автомобили за возачи во Африка сега се позиционира како сопственик на инфраструктурата под автономниот транспорт во Америка и Европа. Додека Силикон Вали се натпреваруваше кој ќе го напише подобриот алгоритам, некој друг тивко го зазема делот што секој го сметаше за неинтересен: паркингот, кабелот за полнење и правото на сопственост врз металот.

Обично е така. Славата оди кај оној што го прави софтверот, а сметките ги наплаќа оној што го поседува дворот.