На 24 јули, околу 14:30 часот, Лепенец кај Карпош, таму каде се влева во Вардар, побеле. Реката се покри со густа бела пена. Помина една недела, а на прашањето кој ја испуштил сè уште нема одговор со име и презиме.

Неофицијално станува збор за хемикалија што се користи во производството на детергенти. „Неофицијално” е клучниот збор во оваа реченица.

Што кажуваат институциите

Државниот инспекторат за животна средина соопшти дека веднаш презел вонредни инспекциски и лабораториски активности во координација со сите надлежни институции. Извршени се вонредни надзори кај индустриските капацитети во подрачјето под државна надлежност – и, како што велат, не се утврдени неправилности. Сите контролирани субјекти работеле во согласност со условите од своите дозволи за животна средина.

ЈП „Водовод и канализација” – Скопје земало примероци и доставило прелиминарен извештај до Министерството за животна средина. Според тој извештај од 29 јули, анализираните физичко-хемиски параметри не ги надминуваат граничните вредности за испуштање во површински води.

Питката вода во градот е безбедна – тоа е потврдено со тестирања. На 27 јули биле анализирани 39 примероци од градската мрежа, сите во согласност со стандардите. На 30 јули земени се уште 42 примероци, меѓу кои четири од бунарскиот систем Нерези – Лепенец, повторно сите исправни.

Тука се затвора кругот

Значи: реката побеле пред очите на цел град. Никој не прекршил ниту едно правило. Сите мерења се во граници на дозволеното. Никој не е одговорен.

Од инспекторатот велат дека квалитетот на водата на овој дел од Вардар зависи од повеќе фактори – комунални и атмосферски води, плус бројни деловни активности во близина – и дека затоа е потребно координирано делување на институциите. Тоа е точно. Тоа е и совршен опис на систем во кој одговорноста е распрсната толку рамномерно што не паѓа врз никого.

Градоначалникот на Скопје Орце Ѓорѓиевски рече дека нема да има толеранција ако се утврди одговорност. Седум дена подоцна, нема соопштение за утврдена одговорност.

Конечните резултати од акредитирана лабораторија се очекуваат на 4 август. Дотогаш останува неколку прашања што не бараат лабораторија: дали се земени примероци од почвата и од речниот нанос, каква е проценката за влијанието врз живиот свет во реката, и колку време е потребно за да се спои една бела пена со едно конкретно испуштање.

Ако на 4 август резултатите повторно бидат „во границите на дозволеното”, тогаш прашањето станува пошироко од Лепенец: што точно мора да се случи со една река за некој да го прекрши прописот?