Eric Vishria не сакаше да оди на состанокот. Тоа беше пред девет години, во 2016 година – беше уште млад партнер во Benchmark, една од најпрестижните инвестициски фирми во Силикон Вали, и фирмата традиционално не инвестира во хардвер. Тој дури напишал на својата асистентка да го прашаа зошто го договорила тој состанок.

Денес, по излезот на Cerebras Systems на берза, тие 17,6 милиони акции што Benchmark ги поседува почнаа да тргуваат по почетна цена од 185 долари – и истиот ден завршија над 300 долари. Што значи дека уделот на Benchmark, кој на отворање вредеше 3,3 милијарди долари, до крајот на денот скокна над 5,3 милијарди долари. На инвестиција од околу 270 милиони долари. Тоа е речиси 20 пати повеќе на голем дел од почетниот влог.

Cerebras прави нешто многу специфично – чипови за вештачка интелигенција со големина на цел силициумски диск, наместо мали процесорски единици. Тоа е сосема различен пристап од Nvidia. Кога основачите Andrew Feldman (изврешен директор) и Sean Lie (главен техолог) му го презентирале решението на Vishria во 2016 година, тие тврделе дека графичките процесори (GPU) не се совршени за длабоко учење, иако се подобри од обичните CPU. „О, господе. Зошто графички процесор би бил вистинскиот алат за AI?”, се прашал Vishria по третиот слајд.

Патот не беше брз. Осум и пол години инженерство, нови методи на ладење, машини кои дупнат повеќе шрафови истовремено без да го кршат осетливиот силициум. Едно собирање на 500 милиони долари додека производот сè уште се развиваше. Уште една рунда во катастрофалната 2022 година. Првиот обид за IPO во 2024 година пропадна заради аудити на американската национална безбедност за инвестициите од G42 – тогашниот главен клиент.

Иронијата е во тоа што токму одложувањето ѝ помогна на фирмата. OpenAI и AWS станаа главни клиенти. Приходите се удвоија. Cerebras стана профитабилна. И сега Vishria, истиот човек кој не сакаше да оди на состанокот, седи во борд во кој 9,5 проценти од една ИИ-чип компанија вреди над пет милијарди долари. „Упорност, инвентивност, но и адаптивност”, вели тој денес за тимот.

За европската стартап сцена, приказната носи едно прашање. Колку добри идеи во последните девет години не се финансираа затоа што конвенционалните инвеститори решиле дека хардверот е „премногу тежок”? И колку Cerebras-и седат сега во гаражите и факултетските лабораторари од Загреб до Софија, чекајќи на партнер кој ќе оди на состанокот, а не на оној што ќе пишува порака до асистентката?