Кратерот е широк најмалку девет метри. Куќата ја нема. Во неа живееле такси-возач, неговата сопруга и нивното двегодишно дете – сите тројца се мртви. Уште две деца се извлечени живи од урнатините и се на болничко лекување. Ова не е сцена од фронт, туку од густо населена населба на иранскиот остров Кешм, во теснецот кај Хормуз.

Анализа на видео снимки, фотографии и сателитски снимки, направена од оружени експерти заедно со американски весник, покажала дека станува збор за бомба Mark-84 – околу 900 килограми, едно од најкрупните конвенционални американски оружја. Тоа не е прецизен куршум испратен во соба. Тоа е бомба која брише сè во кругот околу себе.

Што точно недостасува во оваа приказна

Најголемата дупка не е кратерот. Анализата не нашла никаков доказ дека во близина на погодената куќа имало воени објекти. Иранските власти не пријавиле ниту еден воен загинат – а тоа е бројка што редовно ја објавуваат кога ја имаат. Дваесет домаќинства останале без покрив над главата. Отпадоци и оштетени возила се фрлени и на повеќе од шеесет метри од местото на удар.

Тревор Бол, поранешен технички експерт на американската војска и аналитичар, изјави дека големината на кратерот и оштетувањата одговараат на бомба од две илјади фунти со JDAM систем за навигација – систем што од обична бомба прави ГПС-водено оружје. Францускиот консултант за оружје Фредерик Гра, откако ги прегледал снимките, оценил дека бомбата најверојатно детонирала под површината, а песочната почва апсорбирала дел од силата и ја пренасочила надолу.

Забележете што значи тоа. Ако песокот не ја голтнал енергијата, разурнувањето немало да застане кај една куќа.

Одговорот што не е одговор

Американската Централна команда потврди дека ги проверува пријавите за цивилни жртви, но одби да одговори на прашањата кои се однесуваат на целта, употребената муниција и мерките за заштита на цивилите. „Свесни сме за пријавите и ги разгледуваме”, изјави портпаролот, додавајќи дека американската војска никогаш не гаѓа цивили.

Никогаш не гаѓа цивили. Тројца мртви во сопствената куќа, без воен објект во близина, без ниту еден воен загинат – и реченицата стои непроменета. Кој ја проверува?

Меѓународното хуманитарно право бара нападачите однапред да ја измерат очекуваната цивилна штета наспроти конкретната воена предност. Професорот по право Том Даненбаум го кажа тоа што институциите го избегнуваат: одобрувањето на удар со бомба од 900 килограми во густо населен предел е „многу тешко да се усогласи” со таа обврска.

Часовникот застанат на 3:40

Ирански медиуми емитуваа снимка од ѕиден часовник во една од уништените куќи. Застанал на 3:40 часот наутро – неколку минути откако американската команда објави дека операцијата почнала. Тоа е најпрецизниот документ во целата приказна, а не го напишал ниту еден портпарол.

Ударот бил дел од серија операции што Вашингтон ги потврди како одмазда за претходни ирански напади врз американска база во Јордан. Одмазда, значи. Според која сметка се мери кога таксистот и неговото двегодишно дете влегуваат во неа?

Балканот ја знае оваа реченица напамет – секој што фрлал бомби над градови имал урнати и одобрени причини, и секој инсистирал дека цивилите не биле цел. Прашањето кое останува не е дали има оправдување. Прашањето е дали воопшто некој ќе одговара.