На грчкиот остров Хиос, бугарска помошник во грижа за стари лица била обвинета за злоставување на 82-годишна жена со деменција. Случајот – кој шокираше грчката јавност – се покажа преку видео од скриена камера, поставена од семејството на жртвата кои се сомневаа дека нешто не е во ред.

Ова не е изолиран случај, иако често се претставува така. Ширум Европа, грижата за стари луѓе е низо-маргинална индустрија, која се движи на базите на меѓународна работна сила, минимални проверки на личности, и често – премалку контрола врз тоа што се случува на цела во домашни услови. Бугарка во Грција, Полјакиња во Германија, Албанка во Италија. Имињата се менуваат, моделот е ист.

Зошто? Бидејќи семејствата кои не можат лично да се грижат за своите стари обично немаат избор. Грижниот центар е скап – 2.000-4.000 евра месечно во земји како Грција, Италија, Шпанија. Помошник дома која живее заедно со старецот – далеку поефтина, обично 800-1.500 евра. И таа цена ја плаќа семејството, и истовремено – нивоалните проверки.

За балканските семејства – кои сè повеќе бараат варијанти за своите старци, бидејќи децата живеат во иностранство – ова мора да биде сигнал. Скриена камера во домот не е кршење на доверба – тоа е заштита на ранлива личност. Кога не можеш да бидеш таму ти сам, мора да имаш начин да видиш што се случува. Технологијата го дозволува тоа за под 50 евра за систем со далечински пристап.

За жената на Хиос, ова открие дојде доцна, но не премногу. Случајот ја започна процедурата за нејзе. Прашањето кое нас на Балканот треба да го поставиме е поинаку – колку наши родители и баби сега живеат под истиот тип режим, без разлика дали од странски или домашни помошник, и без никаков надзор? Тоа прашање е тешко. И затоа никој не сака да го постави.