AI-генерирана слика на италијанската премиерка Џорџа Мелони во долна облека стана вирална на интернет минатата недела. Премиерката одговори на Фејсбук со хумор – но и со предупредување кое заслужува внимание: „Длабоко лажната слика (deepfake) е опасна алатка бидејќи може да измами, манипулира и таргетира секого. Јас можам да се одбранам. Мнозина други не можат.”

Тоа е важна реченица. Мелони е на врвот на италијанската политика – има канцеларија со адвокати, има тимови за ПР, има медиумски капитал и врски. Но што се случува кога истата AI-алатка се користи против обична жена, тинејџерка, тивка професорка во провинциски град? Италија прва во ЕУ донесе сеопфатен закон за регулирање на вештачката интелигенција во септември 2025 година. Законот воведе затворски казни за тие што користат AI за да направат штета, вклучувајќи создавање на deepfake-сликата.

Контекстот за италијанскиот закон беше скандал од минатата година – порнографски сајт објавил манипулирани слики на истакнати италијански жени, вклучувајќи ја и Мелони, и лидерката на опозицијата Ели Шлајн, со вулгарни и сексистички наслови. Тоа беше моментот кога италијанскиот парламент најде заеднички јазик – десницата на Мелони и левицата на Шлајн гласаа заедно. Ретко е таа конфигурација.

На Балканот ние сè уште немаме било каква легислатива во оваа област. Македонија, Албанија, Косово, Босна и Херцеговина, Србија, Црна Гора – ниту една од овие земји нема закон што конкретно ги покрива deepfake сликите. Во меѓувреме, на тинејџерки во наши училишта веќе се појавуваат „виртуелни” нудисти ѓа кои им ја менуваат целата социјална реалност.

Мелониното предупредување е воедно практично и индикативно. Во земја каде што премиерката има моќ да реагира – се случуваат ваквите работи. Што се случува во земји каде што сличната жена ниту има моќ ниту има медиумски простор? Балканот треба да чита италијански закон не како „европски стандард за следење”, туку како задоцнета реакција на проблем што кај нас веќе работи без правен одговор.