Романската про-европска влада падна вчера во парламент со 281 глас за и само 4 против. Премиерот Илие Болојан, кој ја водеше реформистичката агенда поддржана од Брисел, ја напушти Скупштината веднаш по гласањето. Опозициската иницијатива, со провокативно име „Стоп на планот на Болојан за уништување на економијата, осиромашување на населението и нелегална продажба на државна сопственост”, беше потпишана од 254 пратеници.

Кој ја урна владата? Тоа е првото прашање што го прави овој случај интересен за Балканот. Иницијативата ја водеа три страни: социјалдемократите (PSD), Сојузот за обединување на Романците (AUR – крајно деснa националистичка партија) и движењето Pace-România. Тоа е спој кој на политичкиот спектар нормално не би се случил – левица, крајна десница, и анти-системска групација заедно. Заедничкиот именител беше економијата.

Болојан ги воведуваше тешки мерки за стабилизација на буџетскиот дефицит, со план за продажба на државна имотина, реформи во јавниот сектор и резови во буџетот. Бриселската линија беше јасна – ако сакате пристап до европските фондови, мора да исчистите од дефицитот. Романската јавност одговорила со тоа што нема толеранција за фасцистичка економија диктирана од Брисел. Тоа не е изолиран феномен – истиот пресек го видовме во Унгарија, Полска, Словачка.

За балканскиот читател прашањето е – што следува? Романија е зачленета во ЕУ од 2007 година, во НАТО од 2004. Не може да излезе. Но може да се постави во „проблематична” категорија – заедно со Унгарија на Орбан, Словачка на Фицо. Тоа е нова конфигурација во ЕУ – земји-членки кои го прифаќаат финансирањето но не и политичката агенда. Македонија, Албанија, Србија и Црна Гора, кои чекаат на прагот, добиваат уште една потсетничка дека влез во ЕУ не значи политичка стабилност, туку само внатрешна верзија на старата борба.

Што е судбината на самиот Болојан? Според извори, владата ќе биде задржана во „технички мандат” додека не се формира нова коалиција. Романската ленинистичка традиција на падени влади (Чинеску, Понта, Грунделу – сите паднаа во последните 15 години) сугерира дека процесот ќе биде долг. Во меѓувреме економијата продолжува со истите проблеми – дефицит, инфлација, ризик за кредитниот рејтинг. Парламентот успешно урна влада. Урнува ли проблемите што владата ги признаваше? Не. Овие остануваат.

Лекцијата за Балканот: про-европските агенди не победуваат сами по себе. Брисел може да испрати буџети и реформи, но политички капитал треба домашна влада да го гради. Болојан не го имаше тоа. И за две години го изгуби. Балканските претседатели и премиери кои сакаат да се позиционираат како „продолжители на ЕУ-патот” – Шилеград во Скопје, Куртиниева позицијата во Приштина, Вучиќ во Белград (со неговата двосмисленост) – сите гледаат во овој пример. Идејата „реформи без избирачи” едноставно нема даадна на трајна политика.