Во градот Лиујанг, провинција Хунан – познат како „центар на кинеската пиротехничка индустрија” – во понеделник попладне експлодираше фабрика за огномет. Жртвите – 26 загинати, 61 повреден. Локацијата – постројка „Хуашенг” – е една од стотици кои ја сочинуваат индустрискиот кластер на градот.

Спасувачките операции мобилизираа над 1.500 итни лица, специјални пребарувачки роботи и цел низ услуги за реакција на масовни жртви. Претседателот Си Џинпинг нареди „темелна истрага”, фраза која во кинески официјален речник може да значи буквално сè – од вистински техничка анализа до политичко преметнување одговорни глави. Властите тврдат дека еколошкиот мониторинг покажа „нормални услови” – изјава која ретко стасува до оваа фаза без сомнеж.

Точна причина за експлозијата – не е специфирана. Кинеската пиротехничка индустрија е најголема во светот – произведува околу 90 проценти од глобалната понуда. Но тоа е и индустрија со постојана историја на инциденти. Слични експлозии се случиле во Лиујанг повеќе пати во последните 20 години – 2002, 2008, 2014, 2019 – секогаш со жртви во десетици. Очигледно нешто не се менува.

Зошто? Бидејќи структурата на индустријата е децентрализирана. Стотици мали и средни фабрики, многумина семејни бизниси, со различни нивоа на безбедносни стандарди. Локалните власти ја штитат индустријата затоа што е економски пиромид на цел регион. Централната Кина побарува пострег надзор – но кога треба, секогаш има изговор. Тие изговори стасуваат и денес кај нас на Балканот – „безбедносните стандарди не се применуваат бидејќи така ќе се изгубат работни места”. Изгубените животи не влегуваат во таа калкулација до моментот кога станат вест.

За балканските пиротехнички продавници – кои секогаш се напукнати во декември-јануари за празници – ова е тив сигнал. Скоро сите фитили, ракети, петарди кои се продаваат на нашите пазари доаѓаат токму од овој регион. Ние купуваме крвоблесок производ кој е изграден врз грб на работници во далечен подветен век. Колку често размислуваме за тоа кога нашите деца ги палат петарди на 31 декември? Скоро никогаш. И тоа е дел од проблемот.