Европа е континентот кој се загрева најбрзо во светот. Бројката е тешка: 2,4 степени Целзиусови над прединдустриското ниво – двојно повеќе од светскиот просек од 1,4 степени. Во некои региони – источна и југоисточна Европа, Алпите – температурата расте по 0,5 до 1 степен на десет години. На Шпицберген, најекстремен случај, тоа е 1,5 до 2 степени на деценија.

Причините се три, и сите се поврзани. Прва: топењето на арктичкиот мраз. Темнината на океаните и почвата што се отвораат под топениот мраз апсорбира многу повеќе сончева енергија отколку рефлективниот мраз. Тоа создава самозасилувачки циклус на загревање – познат како „албедо ефект”. Арктикот веќе се загреал за 3,2 степени над прединдустриското ниво.

Втора причина, парадоксална: намалувањето на аеросолите. Од 1980-тите Европа со построги еколошки регулации значајно ги намали индустриските емисии на честички во воздухот – и тоа е добро за здравјето на луѓето, и за квалитетот на воздухот во градовите. Но истите тие честички порано рефлектираа сончева енергија. Помалку аеросоли = повеќе сонце што стигнува до тлото. Чист воздух, потопла планета.

Трета: топлинскиот дом – барометарска формација на висок атмосферски притисок која заробува топол северноафрикански воздух над западна Европа и ги блокира поладните атлантски системи. Тоа е причината зошто летните периоди на жега се поинтензивни и подолги отколку пред 20 години.

Последиците се веќе видливи. Лани во Европа умреа барем седум луѓе од топлотен шок за време на десеткилометарска трка во Париз. Велика Британија стигна на 34,8 степени, Франција на 36, Португалија на 40. 11 последователни години се најтоплите кога и да се измерени. Балканот? Не постои причина да биде поштеден. Македонски лета над 40 степени со ноќи над 25 степени се новата нормала, не екстрем.

Што следи? Според Бен Кларк од Imperial College London, цитат: „Како што мразот се топи, апсорпцијата на топлина се интензивира, што дополнително ги загрева водите”. Превод за обичниот читател: ова не престанува, тоа само се забрзува. Сите политички разговори за климатски политики се одвиваат во рамки кои стварноста веќе ги пробила. И тоа не е „алармизам” – тоа е она што го покажува термометарот.