Додека Вашингтон ја затегнува војната за чипови со Кина, Европа првпат гласно кажа дека нема да молчи. Холандскиот министер за трговија Сјорд Сјордсма отпатува во Вашингтон оваа недела за да се сретне со американскиот секретар за трговија и со членови на Конгресот, и тоа со една цел – да го запре предлог-законот MATCH Act, кој би им забранил на кинеските производители на чипови пристап до западната опрема.

Зошто токму Холандија крева глас? Затоа што ударот паѓа директно врз ASML – холандската компанија која е највредна во цела Европа и единствена во светот што ги прави софистицираните машини за литографија со кои се изработуваат најнапредните ВИ-чипови. Кога една земја ја има единствената фабрика за најважниот алат на дигиталната ера, тогаш туѓите закони наеднаш стануваат твој проблем.

„Исклучително е што доаѓам тука за да ги изнесам нашите загрижености пред Конгресот”, изјави Сјордсма. „Влоговите за Холандија можеби се многу високи.” А и се – Кина учествува со 19 проценти во продажбата на системите на ASML. Законот би отишол подалеку од сегашните ограничувања и би ги опфатил и помалку напредните машини, не само најнапредните што и онака се забранети за Кина со години.

Предлогот, внесен во април, сѐ уште не поминал гласање во Конгресот и веројатно ќе мора да се вгнезди во некој поголем пакет за да помине. Но самиот факт дека европски министер лета преку океан за да брани сопствена компанија од американски закон кажува сѐ за тоа каде се преместила вистинската моќ – во машините што прават чипови.

За читател на Балканот ова не е далечна приказна. Кога двата најголеми играчи се тепаат за технолошка превласт, малите економии завршуваат на маргините на туѓите одлуки – купуваат скапо, добиваат последни, и немаат збор во правилата. Европа барем има еден адут на масата. Прашањето е дали ќе го искористи за да си обезбеди место, или само за да преживее уште еден круг.