Има луѓе што сакаат да инвестираат на берза, но не сакаат ниту еден нивни денар да заврши кај Илон Маск. За нив сега постои решение. Инвестицискиот дом Subversive Capital пушти два нови фонда што намерно го исклучуваат Маск и сè што тој води – Nasdaq-100 без Илон (QQNE) и S&P 500 без Илон (SPNE). Практично, тоа значи фондови што ги следат најголемите берзански индекси, но со извадени Tesla и SpaceX.

Механизмот е едноставен: фондовите исфрлаат секоја компанија што е основана, контролирана или водена од Маск, или силно поврзана со него. За сега тоа се Tesla и SpaceX – Neuralink и The Boring Company не се на берза, па не влегуваат. Поводот не е чисто финансиски. Ангажманот на Маск во владиното тело DOGE, неговите изјави на X и гестот на инаугурацијата на Трамп што многумина го протолкуваа како нацистички поздрав создадоа побарувачка кај инвеститори што едноставно не сакаат да го поддржат.

Проблемот што овие фондови го решаваат е реален. Откако SpaceX неодамна влезе во индексот Nasdaq 100, се појавува автоматски во секој стандарден индексен фонд – што значи дека милиони луѓе го поседуваат без да сакаат. Ако сакаш да го избегнеш Маск преку обичен фонд, речиси е невозможно. Овие два нови производа се обид да се даде излез. Дали ќе привлечат сериозни пари или ќе останат симболичен гест, допрва ќе се види.

Она што приказната навистина го покажува е колку политиката влезе во инвестирањето. Порано фондот се избираше по принос и ризик. Денес се избира и по тоа кого не сакаш да го финансираш. Маск од претприемач стана политичка фигура толку делива што за него прават посебни берзански производи – и за тие што го обожаваат, и за тие што го одбегнуваат. Кога едно име дели пазар на два табора, тоа веќе не е само бизнис. Тоа е барометар на времето во кое живееме.