Министерката за образование Весна Јаневска на првиот училишен ден им порача на првачињата дека можеби треба да побараат „братче и сестриче“. Реченицата е замислена како топла. Проблемот е што ја кажа функционерка задолжена за системот, на деца од шест години, во држава каде за една година се затворени 26 училишта.

Одговорот што дојде со бројки

Левица излезе со контрапредлог кој има закон, процент и износ. Пратеничката група предлага државата да преземе 20 проценти од преостанатиот станбен кредит на семејството за секое новородено или посвоено дете.

„Наместо пристапот на министерката Јаневска, ние предлагаме 20 отсто за братче, 20 отсто за сестриче“, изјави пратеникот Амар Мециновиќ, објаснувајќи дека демографската криза не се решава со апели туку со материјални услови и долгорочни политики.

Зад предлогот стои бројка што вреди да се задржи. Македонските домаќинства должат речиси 2 милијарди евра само по основ на станбени кредити – околу 40 проценти од целата задолженост на домаќинствата. За една година тој долг пораснал за 273 милиони евра. Тоа е контекстот во кој едно семејство одлучува дали ќе има второ дете: не апел, туку рата.

Училиштата веќе го дадоа одговорот

Според изнесеното на прес-конференцијата, за една година има 433 паралелки помалку, 3.000 првачиња помалку и 26 нови затворени училишта, со вкупно 148 празни училишта во земјата.

Тоа не е прогноза за иднината. Тоа е список од оваа есен. Секое од тие 148 празни училишта било изградено затоа што некој пресметал дека таму ќе има деца – и пресметката била точна во моментот кога била направена.

Реакциите се остри, но не се сите за истото

Пратеничката Јована Мојсоска ја обвини Владата дека води политики што не обезбедуваат поддршка за семејствата: породилните надоместоци доцнат со месеци, дете во градинка се запишува со молење, а бремени работнички остануваат без работа. „Министерката Јаневска во ист фазон порача првачињата да побарале братче и сестриче, во држава со најниска минимална плата во Европа и највисоки социјални разлики“, напиша таа.

Дел од таа изјава е проверлив податок, дел е политичка оценка, и тие два дела треба да се читаат одделно. Но јадрото на приговорот не зависи од тоа кој го изговара: не постои демографска политика која се состои од порака упатена до шестгодишници.

Што останува на маса

Предлогот на Левица ќе биде оценет во Собранието, каде опозицискиот предлог-закон има познат животен век. Но неговата вредност е во тоа што поставува мерлив стандард: 20 проценти од кредит, по дете, со број што може да се пресмета и оспори.

Ако Владата смета дека тоа е погрешно решение, најбрзиот начин да го покаже е да понуди свое – со процент, износ и рок. Апелот до првачињата не е политика. Тоа е реченица за камери, во држава каде и камерите веќе снимаат празни училници.