Премиерот Христијан Мицкоски и хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ на 26 мај во Охрид потпишаа договор за стратешко партнерство меѓу Македонија и Хрватска. Договорот ги покрива транспортот, енергетиката, ИКТ, индустријата, здравството, образованието и безбедноста – речиси сите можни сектори, што за дипломатија значи или сè или ништо.

Зошто Хрватска? Хрватска е членка на ЕУ од 2013-та, поминала низ слични пречки на патот, и нејзиниот премиер е политичка фигура која отворено зборува за нееднаквоста во третманот на различни кандидати. Хрватскиот претседател Зоран Милановиќ претходно изјави дека е „неправедно” Македонија да продолжува да се соочува со „бескрајни промени на условите”. И покрај нивните внатрешни политички разлики, Пленковиќ и Милановиќ за оваа точка се на иста страна.

Мицкоски ја искористи приликата да повтори она што го кажа неколку пати претходно: „Нема повеќе можности за идентитетски отстапки, нема повеќе можности за чекор назад.” Со други зборови – бугарските барања за уставни измени со „внесување” на Бугарите како дел од идентитетскиот опис, не се на маса. Подготвени сме да ја платиме цената на чекање, кажа Мицкоски, наместо за уште една отстапка.

Тоа е голема изјава. Цената на чекање за Македонија значи дополнителна стагнација на пристапот до ЕУ – можеби уште 5 или 10 години. Економски тоа значи помалку странски инвестиции, помалку фондови за инфраструктура, поголем одлив на млади. Политички значи дека ВМРО-ДПМНЕ си гради нарација „ние не отстапивме за идентитетот”, што е електорално моќно. Пресекот меѓу овие две е местото каде Мицкоски седи.

Бројки за двете земји: околу 300 милиони евра годишен трговски обем, со простор за раст. Нова авионска линија кон Охрид која ќе ја зголеми посетеноста. Енергетскиот меморандум е особено битен – Хрватска има пристап до LNG терминалот на островот Крк и експертиза за диверзификација по руска инвазија на Украина. За Македонија, која сè уште зависи од Гаспром, тоа е значајна можност.

Но критично – „стратешко партнерство” е термин кој често останува на хартија. Без конкретни работни групи, мерливи цели и временски рамки, тоа е дипломатска фотографија. Тестов ќе биде дали во следните 6 месеци ќе се потпишат конкретни проекти – не нови „договори”, туку реални испораки. Хрватска го кажа својот дел – Македонија сега треба да го кажа својот.