Во Париз, најголемиот стартап-центар во Европа не сака само да произведува компании – сака да ги задржи дома. Station F, кампусот основан од францускиот милијардер Ксавие Ниел, ја отвора втората генерација на својата програма F/ai, наменета исклучиво за стартапи од областа на вештачката интелигенција.

Бројките од првата генерација зборуваат сами: 20 стартапи, со цел да достигнат милион евра приход за шест месеци. Влезот не е преку пријава – се влегува само со препорака. Осумдесет отсто од основачите биле повторни претприемачи, а една третина имаат докторат. Заедно, првата генерација собрала 34 милиони долари во почетно финансирање. Партнери на програмата се речиси сите големи имиња – Anthropic, OpenAI, Google, Meta, Microsoft, AWS, Mistral, AMD.

Но зад бројките стои поголема амбиција, и таа е политичка колку и деловна. Роксан Варза, директорка на Station F, го кажа проблемот директно: „Денес, ако основачите овде сакаат да разговараат со луѓе на тоа ниво, сите мислат дека мораат да одат во САД.” Целта на F/ai е токму да ја смени таа навика – да докаже дека европски стартап може да успее без да бега преку океанот.

Ова е приказна што балканскиот претприемач ја разбира одлично. Секој талентиран инженер од регионот што спакувал куфер за Берлин, Лондон или Сан Франциско е доказ дека проблемот на Варза не е само француски. Разликата е што Франција има милијардер спремен да вложи 50.000 квадратни метри простор и цела мрежа партнери за да го задржи својот кадар. Прашањето за нас останува неудобно – кога европскиот центар се жали дека ги губи луѓето кон Америка, каде мисли дека одат нашите?

Дали F/ai навистина ќе создаде европски конкурент на Долината, или ќе биде уште еден убаво спакуван инкубатор чии најдобри дипломци сепак ќе го фатат првиот лет за запад – ќе покаже втората генерација што стартува во септември. Засега, барем некој во Европа гласно го поставува вистинското прашање.