Ратко Младиќ, осуден за геноцид во Сребреница, беше погребан во Белград со воени почести. Српската држава потоа тврдеше дека тоа не биле државни почести. Оваа игра со зборови не мина кај сите – хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ директно ги именуваше трите највисоки функционерки во Брисел и им кажа дека нивната реакција била премала.

„Реакцијата само на ниво на портпарол е многу лоша. Мислам дека овде треба да се реагира на повисоко ниво, дека треба да реагираат и Урсула фон дер Лајен, Марта Кос и Каја Калас“, изјави Пленковиќ по седницата на органите на својата партија. Марта Кос, комесарката за проширување, реагирала така што ја откажала најавената посета – но за Пленковиќ тоа не е доволно: „Ова е нивна грешка и тоа јасно ќе им го кажеме.“

Официјалниот Белград одбра формула што ја познава секој што следел балканска политика: врвот на државата – претседателот, премиерот и претседателката на Собранието – не се појави, па на хартија церемонијата не е државна. Но, како што набројува Пленковиќ, министрите беа многубројни, таму беше и членка на Претседателството на Босна и Херцеговина, беше и Милорад Додик, беше и градоначалникот на Бања Лука.

„Тој обид да биде, а да не биде, нам ни е јасно зошто е“, рече Пленковиќ. Тоа е реченицата што ја кажува целата приказна. Кога државата сака и почести и алиби, ги испраќа министрите, а ги задржува дома тројцата чии потписи би ја направиле работата официјална.

Иста партиска фамилија, спротивен став

Најнезгодното прашање за Пленковиќ беше домашно: неговиот ХДЗ и Српската напредна партија на Александар Вучиќ седат во иста европска политичка фамилија, Европската народна партија. Одговорот беше краток: „Тоа не значи ништо. Тоа што сме во иста политичка фамилија не значи дека во сè се согласуваме.“

Тој потсети на што точно бил командант човекот што вчера го погребуваа со салви – на масакрот во Шкабрња, истиот ден кога паднал Вуковар, 18 ноември. „За тоа немаме слух, ниту малку.“ Прашањето сепак останува во воздух: колку вреди европска партиска дисциплина ако двајца членови на истата фамилија имаат дијаметрално спротивни ставови за осуден воен злосторник?

Пленковиќ најави и дека прашањето за Додик Хрватска ќе го отвори „на сите нивоа“. Забелешката што ја додаде е поинтересна од самата најава: откако Додик се повлече од своите функции, приметил дека е поприфатен во меѓународната заедница отколку што бил порано. Човекот излегол од фотелјата и добил врата отворена.

А Брисел? Досега реагираше преку портпарол. Балканот ја знае оваа сцена напамет – изјава без потпис, доволно силна да покаже дека некој забележал, доволно слаба да не обврзе никого на ништо. Прашањето што виси над сето ова е едноставно: ако осудениот за геноцид добива салви од војска на земја кандидат за членство, што точно останува од условите за влез?