Мажите стануваат сè помалку плодни, и науката почнува да сфаќа колку драматично. Ново шпанско истражување покажа огромни разлики во квалитетот на спермата дури и меѓу градови во истата земја – а причината, велат истражувачите, најверојатно не е во начинот на живот, туку во нешто што дишеме, пиеме и јадеме уште од раѓање.

Бројките се впечатливи. Мажите од Астурија на север имаат околу 95 милиони подвижни сперматозоиди по ејакулација, додека оние од Мадрид – само околу 50 милиони. Мажите од јужните и југоисточните шпански градови имаат слично ниски бројки. Истражувањето, спроведено од групата УР и претставено на европскиот конгрес за репродукција во Лондон, го мереше вкупниот број подвижни сперматозоиди – клучен показател за плодноста.

Ширата слика е уште позагрижувачка. Данско истражување уште од 2017 покажа дека концентрацијата на сперма се преполовила за педесет години – пад толку брз што не може да се објасни со генетика. Виновникот, според водечката хипотеза, е околината: загадување на воздухот и водата, хемикалии, ендокрини нарушувачи, пестициди. Во едно истражување, микропластика била пронајдена во 55 отсто од примероците.

Има и совет што секој може да го послуша. Мажите кои консумираат 30 отсто од дневните калории од ултра-преработена храна имаат полоши резултати. Но истражувачите предупредуваат дека клучната изложеност веројатно се случува уште во утробата и раното детство – што значи дека проблемот е системски, не индивидуален.

За Балканот, каде за плодноста ретко се зборува отворено, ова е потсетник дека статистиката не запира на границата. Меѓу 15 и 17 отсто од паровите во репродуктивна возраст се соочуваат со неплодност, а во половина од случаите факторот е машки. Додека загадувањето и микропластиката се шират без пасош, прашањето не е дали ова нè засега и нас, туку зошто толку малку се зборува за тоа. Некои проблеми молчат токму затоа што допираат таму каде мажите најтешко признаваат ранливост.