По речиси пет години војна, Кремљ дојде до одлука што не може повеќе да ја одложува. Западните проценки говорат за над 30.000 руски војници убиени и ранети месечно. Секој ден се регрутираат околу илјада нови – и тие илјада не се доволни за напредување, туку само за да се затнат дупките во веќе испразнетите единици.

Изборот пред Москва е сведен на две можности, и двете се непријатни. Или уште поагресивно вербување по договор, или нова масовна мобилизација – решение што Путин последен пат го употреби во септември 2022 година, кога повика 300.000 резервисти и доби протести и бегање преку граница во исто време.

Договорот како замена за повикот

Оттогаш Москва внимателно го избегнува зборот мобилизација. Наместо тоа гради машина за вербување што досега обезбедила околу 1,3 милиони војници. Алатката е парична: потписни бонуси и надоместоци што за човек од сиромашна провинција значат повеќе отколку што ќе заработи за неколку години дома. Таму каде што платата е ниска, договорот не е избор – тој е единствената сметка што излегува.

Но методите станаа погруби. Полицијата ги задржува мажите на улица, ги вади од работни места или ги повикува во станица, па оттаму ги носи во регрутни центри каде притисокот е да потпишат. Еден активист го опиша тоа со една реченица: сè се претвори во лов на луѓе – со измама, принуда, закани и насилство.

Квоти од Москва, наплата по глава

Регионалните гувернери добиваат квоти од центарот. Провинциите плаќаат и на регрутерите и на оние што ќе доведат човек – по неколку илјади долари за секој потпишан. Тоа веќе не е армија што вика, туку пазар што откупува. И како секој пазар, кога понудата се стеснува, цената расте, а средствата за наоѓање „стока” стануваат посурови.

Истражувањата покажале дека довербата на Русите во текот на војната паднала на најниско ниво од април 2022 година. Аналитичарите очекуваат Москва прво да ги подигне бонусите и притисокот врз регионите, а мобилизацијата да ја чува како последна опција – бидејќи политичката цена на 2022 година сè уште се памети во Кремљ.

Токму тука е она што приказната ја прави потемна од бројките. Државата пресметала дека е поевтино да купува луѓе поединечно, отколку да ја праша нацијата на глас. Додека сметката се плаќа во провинции за кои Москва ретко зборува, војната останува нешто што им се случува на другите.