Руските рафинерии под американска заштита? Вашингтон му се заканува на Киев дека ќе ги запре оружјето и разузнавањето

Вашингтон го смени тонот кон Украина, и тоа не во корист на Киев. Според Financial Times, кој се повикува на европски функционери запознаени со разговорите, американски претставници во текот на викендот – на 10 и 11 октомври – ги контактирале украинските власти и повеќе европски престолнини со едно барање: престанете да ги гаѓате руските нафтени постројки.

Според тие извори, на маса се ставени прекин на размената на разузнавачки податоци и запирање на програмата PURL, преку која европските членки на НАТО купуваат американско оружје за Украина. Тоа не е симболичен канал – преку него украинската војска добива системи и муниција од американско производство. „Го викаат Киев. Ги викаат сите во Европа“, изјавил еден европски функционер што разговарал со претставник на американското Министерство за одбрана. Белата куќа одби да потврди или да коментира, а информациите не се независно потврдени.

Моментот не е тешко да се прочита. Притисокот дојде веднаш по договорот меѓу Доналд Трамп и Владимир Путин од 9 октомври за испораки на руски дизел на светскиот пазар. Според американскиот портал Axios, Трамп се одлучил на тој договор откако Володимир Зеленски игнорирал дури шест барања од Вашингтон да ги запре ударите врз руските рафинерии. Аргументот на Белата куќа: украинските удари не ѝ штетат само на Русија, туку придонесуваат и за повисоките цени на горивото што ги плаќаат американските потрошувачи – и тоа пред конгресните избори на 3 ноември.

Зеленски не молчи. На Варшавскиот безбедносен форум во понеделник, 12 октомври, го постави прашањето што виси над целата приказна: „Зошто Америка не склучи договор со Украина за дизел гориво? На крајот на краиштата, ние сме тие што одлучуваат дали рафинериите работат.“

Неговиот услов не се менува: Украина ќе ги запре далекометните удари врз руските рафинерии и нафтениот извоз само ако Москва престане да ги гаѓа украинските електрани, енергетската мрежа и другата критична инфраструктура. Украина, рече, нема големи резерви нафта ниту десетици рафинерии како Русија – зависи од увоз на дизел. „Ако Русија оваа зима не се согласи на енергетско примирје, ќе возвратиме“, предупреди тој.

За примирјето што Трамп го објави, а Москва никогаш не го потврди, Зеленски имаше кратка реченица: „Путин не го чита Трамповиот Truth Social. Веднаш по објавувањето на неговата порака, Русија ја нападна електраната во Харков.“ Во меѓувреме, американските преговарачи Стив Виткоф и Џаред Кушнер ја одложија планираната посета на Москва.

Балканот добро ја знае сцената кога големите си ги договараат работите преку главата на оној што гори. Прашањето е колку долго Киев може да му каже „не“ на сојузникот што му ги држи и оружјето и разузнавањето.