Втората половина од 2025 година требаше да биде моментот кога Европската унија ѝ ја затвора вратата на руската индустрија за минерални ѓубрива. Со огромни царини, Брисел практично го затвори европскиот пазар. Ефектот на хартија изгледаше совршено: испораките паднаа од околу 1,5 милиони тони на скромни 68.700.

Ефектот врз руската каса не се случи.

Наместо да падне, вкупниот приход на најголемиот светски извозник на ѓубрива пораснал од 15,4 милијарди долари на 18 милијарди долари. Пресметките се на полски аналитичари, а незадоволството што ги придружува најдобро го опишува ситуацијата – земјата што најгласно бараше притисок врз Москва сега гледа како тој притисок се врати како бумеранг.

Кога ќе изгубиш еден пазар, најди нови

Откако ги загуби европските купувачи, Кремљ веднаш ги пренасочи трговските текови. Индија, Бразил, Србија и Соединетите Држави станаа клучни увозници на руски минерални ѓубрива. Статистиката од првите четири месеци од оваа година е доволно јасна: американските набавки скокнаа од 529 милиони на 820 милиони долари, а Вашингтон и минатата година потроши 1,3 милијарди долари на нив. Извозот кон Бразил порасна на 171 милион долари.

Значи, додека Европа воведуваше царини, најгласниот сојузник на Европа купуваше сè повеќе. Тоа не е противречност што бара долго објаснување – тоа е разликата помеѓу тоа што една држава кажува и тоа што една држава плаќа.

Регионов не е набљудувач

Испораките кон Србија повеќе од тројно се зголемија и достигнаа речиси 60 милиони долари. Кога европскиот пазар се затвора, стоката не исчезнува – таа наоѓа поблиску врата, а Балканот е секогаш поблиску врата.

Ѓубривото не е обично трговско добро. Тоа е влезна суровина за земјоделството на цела една држава. Секоја земја што одлучува од каде го зема, одлучува и колку е изложена кога тој извор еден ден ќе стане политички проблем. Дали некој во регионов ја поставува таа сметка сега, или ќе чека повторно да ја постават други наместо нас?

Санкција што казнува од погрешната страна

Логиката на санкциите почива на претпоставка дека купувачот е незаменлив. Кога тој ќе биде заменет за неколку месеци, санкцијата останува само како трошок за оној што ја вовел. Европската унија, како што сувопарно забележуваат полските аналитичари, „ефикасно” се исклучи од синџирот, додека остатокот од светот продолжи да купува.

Прашањето не е дали Брисел имал право да ги воведе царините. Прашањето е дали некој претходно пресметал што ќе се случи наредниот ден – и што вреди мерка што го погодува оној што ја носи посилно отколку оној против кого е насочена.