Италија и Шпанија, две земји основачки на европскиот проект, во моментов си ги проверуваат пасошите една на друга како да се странци. Од полноќ во сабота, шпанската полиција почнува да контролира патници што доаѓаат од Италија – на аеродроми и во пристаништа, по случаен избор, до 7 септември. Легитимација, пасош, виза. На внатрешна граница во Шенген.

Тоа е одговор. Прв удри Рим, кој минатата недела ја суспендира примената на Шенген за државјани на трети земји што доаѓаат од Шпанија, откако илјадници мигранти влегоа во шпанската енклава Сеута во Северна Африка. Мадрид побара контролите да паднат до 9 август. Одговорот од кабинетот на италијанската премиерка беше студен: нема да се преиспитува ништо, барем не до 15 август.

Ултиматум против ултиматум

„Немаме намера да ја преиспитуваме одлуката за суспендирање на примената на Шенгенскиот договор”, стои во соопштението од Рим, со додаток дека Италија не прифаќа „ултиматуми” ниту „наметнувања” кога станува збор за безбедност. Рим тврди дека одлуката не е од непријателство кон Шпанија, која ја смета за пријателска земја, туку мерка каква што и други европски влади ја презеле во слични ситуации.

Мадрид го гледа тоа поинаку. Шпанскиот министер за надворешни работи Хосе Мануел Албарес ја нарече одлуката на Рим „неправедна и неоправдана” и рече дека таа „го напаѓа шпанското достоинство и европското единство”. Го спомна и снимениот материјал од аеродромите, каде шпански граѓани биле третирани на начин што тој го опиша како недостоен.

Бројките што ја расипуваат приказната

Тука аргументот на Рим почнува да пука. Според шпанската страна, Италија има најмногу нерегуларни пристигнувања на мигранти во цела ЕУ – двојно повеќе од Шпанија. И покрај тоа, Мадрид досега постапувал солидарно, вклучително и со спасувања во централниот Медитеран. Албарес додаде и една бројка што кажува сè за меѓусебната поврзаност на двете земји: на секој Шпанец што живее во Италија доаѓаат десет Италијанци што живеат во Шпанија.

Значи, земјата со најмногу пристигнувања ѝ ја затвора границата на земјата со помалку пристигнувања, во име на безбедноста. А десет пати повеќе свои граѓани ги остава на другата страна од таа граница.

Од Балканот, глетката е поинаква

Македонија, Србија, Албанија – сите со години слушаат дека слободното движење е темелна европска вредност, дека Шенген е награда за трпението и за реформите, дека има правила и дека тие правила се цврсти. Границите на Балканот беа затворани, отворани и повторно затворани токму во име на тие правила, а мигрантската рута минуваше низ нашите ниви и шини додека Брисел раководеше со часовникот.

Сега две основачки членки истата таа вредност ја суспендираат една против друга за неколку недели, без нејасност и без извинување. Дали правилата се темел или се алатка што се вади кога ќе затреба?

Кабинетот на Мелони вели дека контролите ќе се преиспитаат кога ќе бидат сосема отстранети безбедносните и терористичките ризици, кога нема да има нов бран и кога нема да има нерегуларни мигранти што се движат кон европска територија. Тоа не е услов – тоа е список од работи што никогаш не се исполнуваат целосно. Шпанската влада, пак, соопшти дека верува оти „европскиот дух, здравиот разум и добрата волја” ќе преовладаат.

Верува. Тоа е сè што ѝ останало на располагање.