Во Азукека де Енарес, недалеку од Мадрид, се отвори првата нова фабрика за автомобили во Шпанија по повеќе од 30 години. Не ја отвора Volkswagen, ниту Stellantis. Ја отвора Liux – стартап со 65 вработени и вкупно собрани 16 милиони евра, дел од нив европски пари.

Производот се вика Liux Big и не е автомобил во класичната смисла. Хомологиран е како L7e – категорија на лесно четириколесно возило, нешто помеѓу квадрицикл и вистински градски автомобил. Багажник од 260 литри, батерија од 15 или 20 киловат-часа, цена под 18.000 евра пред државните субвенции. Продажбата треба да почне во првата половина на 2027 година, а на листата на чекање веќе седат над 7.500 луѓе.

Најинтересниот дел не е цената, туку каросеријата. Направена е од биокомпозит на база на лен, наместо од стандардните пластики зајакнати со стаклени влакна. Ленот не е избран заради маркетинг за одржливост – избран е затоа што материјалот може да се раздвои и да се употреби повторно.

„Кога градиш нешто, мораш да се обидеш да го зачуваш интегритетот на материјалот и на компонентите за да биде можен втор живот“, вели соосновачот Антонио Еспиноса де лос Монтерос. Тој и соосновачот Давид Санчо ја врамуваат целата фирма околу тоа – рециклирањето, како што вели Еспиноса, не е концепт од лабораторија.

Но, најостра е другата негова реченица: „Идејата за европски автомобил не постои.“ Тоа го кажува човек кој токму сега отвора фабрика во Европа за да се натпреварува со кинески електрични возила што влегуваат во истите градови со цени што европските производители тешко ги следат. Или е трезвена дијагноза, или е најдобриот можен маркетинг за фирма што сака да ја пополни таа празнина. Веројатно е и двете.

Кому му е наменето ова

Не на љубителите на автомобили. Просечниот човек на листата на чекање има 55 до 60 години и живее во град. Тоа е возило за некој што вози до пазар, до амбуланта и назад, и кому четири врати и триста коњски сили му се непотребен трошок. Планирани се уште две верзии – теренска и товарна.

Проектираниот капацитет е 20.000 возила годишно до 2030 година. За споредба, тоа е количество што поголемите кинески производители го испорачуваат за неколку недели. Значи Liux не се обидува да ги победи – се обидува да најде дел од пазарот што им е премногу мал за да им биде интересен.

Прашањето што останува отворено за секој возач во регионов: кога ваков автомобил ќе стигне до овдешните улици по цена што има смисла, и дали воопшто ќе стигне пред кинеската конкуренција што веќе се шири низ Европа? Досега, малиот градски електричен автомобил кај нас е повеќе теорија отколку понуда во салон.