Над 172.000 хектари изгорени оваа година. Десет активни пожари со различен интензитет. Двесте и единаесет прогласени вонредни состојби за цивилна заштита низ четиринаесет автономни заедници. Тоа е билансот со кој шпанскиот премиер Педро Санчез излезе пред јавноста – и веднаш побара нешто што досега го немаше во европскиот речник.

Санчез соопшти дека испратил писмо до претседателката на Европската комисија Урсула фон дер Лајен со предлог за формирање Европски центар за одговор на шумските пожари за западниот Медитеран. Локацијата што ја предлага е воздухопловната база Сон Сан Хуан на Мајорка. „Местото избрано за создавање центар за борба против шумските пожари во западниот Медитеран треба да биде на островот Мајорка”, рече тој.

Јазикот на кризата се смени

Премиерот ја опиша ситуацијата како „критична” и „многу сложена”. Според него, високите температури, ниската влажност и силните ветрови им овозможуваат на пожарите да се шират „експоненцијално побрзо од она што традиционално се сметаше за ширење на шумски пожар”.

Таа реченица е поважна од предлогот за центарот. Кога еден премиер вели дека традиционалната пресметка веќе не важи, тоа значи дека и планот за реакција што секоја држава го држи во фиока е застарен. Не малку – целосно.

Западен Медитеран – а источниот?

Предлогот е за центар за западниот Медитеран. Балканот не е во тој опис. А секое лето овде гори по истата шема: пожар, недоволно канадери, помош што пристига со задоцнување, и потоа тивка есен во која никој не прашува зошто одговорот бил бавен.

Ако Брисел најде пари за координиран центар на едниот крај од Медитеранот, кој ќе го отвори прашањето за другиот? Тоа не е реторичко фрлање камен кон ЕУ – тоа е буквално прашање за тоа кој ќе седне и ќе го напише писмото, како што Санчез го напишал своето.

Инфраструктура наместо импровизација

Она што Санчез го бара е инфраструктура за одговор – постојано место, постојани ресурси, постојана координација. Разликата меѓу тоа и постојниот модел е разликата меѓу војска и доброволци: обете можат да гасат, но само едната може да планира.

Во моментот се укинуваат мерките за евакуација во делови од регионите Авила и Мадрид, а нов пожар избувна во провинцијата Замора на северозапад. Санчез ги повика граѓаните да се потпираат на официјалните информативни канали и на проверените медиуми – апел кој во сезона на пожари звучи банално, сè додека не се сетиш колку брзо една лажна вест за затворен пат може да однесе некого право во огнот.