Додека половина Европа размислува како да привлече повеќе луѓе, Швајцарија на 14 јуни гласаше за нешто наизглед бизарно – уставно ограничување на бројот на жители на 10 милиони до 2050 година. Предлогот не доаѓа од некоја маргинална групичка, туку од најголемата десничарска партија во земјата, СВП.

Аргументите на предлагачите се познати од цела Европа: премногу имиграција, притисок врз јавните услуги, недостиг на станови. Но владата, парламентот, работодавците и синдикатите – сите беа против. Предупредувањето е конкретно и скапо: ограничувањето би можело да ја принуди Швајцарија да го раскине договорот за слободно движење со ЕУ и со тоа да го загрози пристапот до единствениот европски пазар. И тоа само три месеци откако земјата потпиша подлабок договор за економска интеграција со Унијата.

Интересно е што дури и некои од водачите на самата СВП признаа дека предлогот е повеќе „будилник” отколку сериозна политика – начин да се натера владата да направи нешто со имиграцијата, а не вистинска намера да се укине слободното движење. Со други зборови, референдум како порака, не како закон. Анкетите беа поделени: порано изгледаше дека предлогот може да помине, а последните мерења покажаа дека расположението се менува против него.

За Балканот, чии луѓе со децении ја полнат токму швајцарската економија – од градилишта до болници – ова е вест со горчлив вкус. Земјата што живее и од нашите раце сега гласа дали да ни ја затвори вратата. И тука е иронијата што вреди да се изговори гласно: истите оние што се плашат од „премногу луѓе” ретко прашуваат кој им ги гради зградите, кој им ги чисти улиците и кој им ги негува старите. Швајцарија може да брои до десет милиони колку сака – но економијата, за разлика од референдумот, не лаже за тоа кому му требаат тие раце.