„Не да плачеш, не да се лутиш, туку да разбереш.” Реченицата е стара речиси четири века. Ја напишал Барух Спиноза во „Теолошко-политички трактат” од 1670 година, а денес психолозите ја препишуваат како да е нова техника за справување со конфликти.

Спиноза бил роден во Холандија, во сефардско семејство, и умрел на 44 години. Објавил само две книги за живота. Бил под влијание на стоиците, но во една работа отишол подалеку од нив: стоиците учеле како да ја издржиш болката, а Спиноза сакал да ги најде нејзините вистински причини – физички и психолошки. Разликата е суштинска. Едното е трпење, другото е разбирање.

Пилар Конде, психолог и техничка директорка на клиниките Ориџен, вели дека реченицата не бара од човек да ги укине емоциите. Лутината, солзите и стравот доаѓаат сами, тоа е нормално. Она на што укажува Спиноза е нешто друго – способноста да го погледнеш контекстот, да ги разбереш мотивите на другиот и да не се фокусираш само на сопствената реакција.

Практичниот дел е неверојатно едноставен. Кога некој ќе те навреди или ќе каже нешто што те боцка, наместо да возвратиш, прашај: „На што мислиш?” Тоа е сè. Едно прашање што ти дава информација пред да реагираш, наместо да реагираш врз основа на она што си претпоставил дека било кажано.

Конде набројува уште неколку правила. Избегнувај импулсивни реакции – дај си време да ја процениш ситуацијата. Слушни го другиот навистина. Кажувај го своето мислење со „јас мислам” и „по мое мислење”, без да го поништуваш соговорникот. Откажи се од потребата секогаш да бидеш во право. И прифати дека некои конфликти не завршуваат со согласување, туку со заемно почитување на различните ставови.

Последното е најтешкото. Кај нас расправијата ретко има за цел разбирање – има за цел победа. Кој ќе го каже последниот збор, кој ќе биде погласен, кој ќе го натера другиот да замолчи. А кревањето на гласот, како што забележуваат психолозите, всушност го ослабува аргументот: соговорникот престанува да слуша и почнува да се брани.

Спиноза немал ниту твитер ниту семејна група на Вибер. Сепак напишал упатство за двете.