Денеска 43% од населението на Јапонија има средни или тешки симптоми на полен-алергија. За споредба, во Велика Британија тоа е 26%, во САД меѓу 12 и 18%. Како се случи Јапонија да стане најалергичната држава во светот? Не поради загадување. Поради еден државен проект од 1950-тите години, направен од најдобрите намери – и без размислување за последици.

По Втората светска војна, Јапонија беше остана без големи делови природни шуми. Војната ги потроши – дрвото беше единствен достапен гориво. Околу Токио, Осака и Кобе, планините беа потполно голи. Резултат: лизгање на земја, поплави, ерозија. Власта мораше брзо да реагира.

Одлуката беше да се садат две домашни видови брзорастечки дрва: јапонски кедар „суги” и јапонски чемпрес „хиноки”. Денеска тие плантажи покриваат 10 милиони хектари – петтина од целата територија на Јапонија. И тие плантажи се извор на полен што секоја пролет ја парализира индустриската сила на нацијата.

Економската штета: 1.6 милијарди долари дневно во висината на сезоната – изгубени работни денови, помалку потрошувачка, лекови. Тоа е повеќе од вкупниот годишен буџет на цела Македонија, секој ден, за месец. Алергиите предизвикуваат и проблеми со спиењето, намалена концентрација, поголема ризик од астма.

Што се прави сега? Јапонската влада во 2023 година ги прогласи алергиите за национален здравствен проблем. Целта: 50% намалување на полен за 30 години. Локалните заедници почнаа да ги претворат плантажите назад во природни шуми. Градот Кобе планира да 180 хектари монокултури да ги претвори во листопадни шуми за 15 години. Истражувачите развиваат прецизни прогнози, роботи кои мерат концентрација во воздух, дури и генетски модифициран ориз кој би помогнал.

За балкански читател – чија регион има свои аналогни приказни (јаловина од рудници, пресушени реки од хидроцентрали, селска ерозија од земјоделска монокултура) – ова е лекција за цената на брзото решение. Јапонија ги создаде плантажите со најдобри намери. Сега ќе потроши 30 години да ги одмени, и при тоа дневно ќе плаќа 1.6 милијарди долари. Истиот тренд што го гледаме на Балкан со гранитни кариери, со кратко-патни патишта, со ѝзградба без план – проблемот не е во моменталното решение. Проблемот е во моментот кога никој не прашал што ќе се случи за 50 години.