Здравата исхрана не е само листа на белковини и зелени листови. Според шпанската ендокринолошка д-р Ирис Мерседес де Луна, едно од најчестите грешки на луѓето кои мислат дека јадат добро, е тоа што трошат храна “навидум здрава, но сиромашна со хранливи материи”. И токму тоа им го уништува хормонскиот баланс.

“Хормонскиот баланс зависи од целосен систем, а не од еден макронутриент”, вели таа. Со други зборови: ако додавате белковини на сè во името на трендот, без оглед колку е тоа белковини, не правите услуга на телото. Хормоните ги има многу – инсулин, глукагон, лептин, грелин, штитни, полови – и сите бараат различен тип храна за нормално функционирање.

Грешката број еден според неа: појадок од само кафе. Тоа го прават многу од нас – наутро на нога, кафето во рака, потоа на работа. Дури и кога се мисли дека е “лесно”, таа комбинација во подолг период ги растресува и кортизолот и инсулинот. Балансиран појадок, според неа, треба да содржи јајца или јогурт, овес или мешунки, цело овошје и ореви – влакна, белковини и сложени јаглехидрати заедно.

Уште една клучна реченица: “Половите хормони се произведуваат од холестеролот.” Звучи тривијално, но повлекува заклучок – диетите што целосно ја исфрлаат мастта (одредени мастни киселини и стерини), долгорочно ги нарушуваат естрогенот и тестостеронот. Кафена со малку маслинско масло не е грев. Тоа е инфраструктура за хормоните.

“Хранливите материи бараат хранлив контекст за да ја дадат својата корист”, додава таа. Витаминот D без масти не се апсорбира. Железото без витамин Ц е поефикасно само на половина. Калциумот без магнезиум е изгубено време. Изолираните “супер-намирници” се маркетинг измислица – храната работи во ансамбл, не како солист.

Каде сме ние во ова? Балканската традиција го имаше тоа решение пред да се појават нутриционистите: јајца со домати наутро, ручек со мешунки и масло, овошје меѓу јаделата, ореви и кашкавал на маса. Кога нашите баби готвеа, не знаеја што е “макронутриент”, но хормоните на луѓето функционираа подобро отколку сега. Не е чудо. Чудо е тоа што денес ни треба ендокринолог за да ни го каже она што секоја баба го знаела.