Италијанскиот Јадран не е само Венеција и Римини со плажи. Помеѓу нив постои потег од стари рибарски пристаништа, средновековни градови и мозаици од 5 век – кој повеќето туристи го заобиколуваат, а Балканот речиси никогаш не го посетува организирано.

Римини е почетна точка. Зад познатите плажи од дваесеттиот век – оние од филмовите со Софија Лорен и младиот Фелини – е стариот центар со Августовиот лак, Малатестијанскиот храм со фрески од Џото и Пјеро дела Франческа, и Феллиниевиот музеј сместен во замокот Сигизмондо. Не е урбано срце за разгледница, туку за неколку часа пешачење.

Неколку километри понатаму е Сантарканџело ди Романја. Средновековен град со ѕидини, тесни калдрмисани улички, куќи во пастелни бои. Тука постои печатницата Стампериа Маркји каде што уште се користи дрвена машина за печатење од 1633 година и тајна рецепта од 17 век за природни бои на текстилот. Не е реконструкција за туристи – е работна занаетчиска работилница.

Чезенатико и Червија се рибарски градчиња со пристаништа што ги дизајнирал Леонардо да Винчи. Черија има традиција на производство на сол со векови, а музејот МУСА и фестивалот Sapore di Sal ги отвораат истите тајни што ги учеа Венецијанците. Балканот ова го разбира – сол, риба, и градче што живее со истиот ритам на морето три века.

Равена е круната на патувањето. Ја викаат „светска престолнина на мозаиците”, и не претеруваат: осум УНЕСКО ранохристијански споменици, меѓу нив базиликата Сан Витале со една од најубавите палеохристијански декорации во Европа. Тука е и гробот на Данте Алигиери, кој умре во прогон во овој град, а не во неговото родно Фиренца.

Кратко патување води до Комакјо – мал град изграден на 13 острови, во каналски стил, со традиција на риболов на јагули која се одржува со векови. Ферара ја затвора турата: ренесансен град планиран од семејството Есте, со 9 километри ѕидини погодни за велосипедска прошетка низ старата градска геометрија.

Зошто Балканот ова не го гледа? Затоа што агенциите продаваат Венеција и Рим, а не Романјата. Сите ние знаеме за Кампанија и Тоскана, малку за регионот околу Болоња. А во меѓувреме, на 200 километри јужно од Венеција лежи слично богат историски потег – со половина од туристите и трикратно подобри ресторани. Можеби следниот мост на мај да го резервираме поинаку.