Меѓународниот транспортен форум (ITF), организација која опфаќа 72 држави, со јасна порака за Хормузскиот теснец: дури и кога се отвори, нормалното функционирање ќе чека месеци. Шок од кој, како што изјави генералниот секретар Јунг Те Ким, „светот ќе мора да размислува поинаку”.

Бројките се страотни. Низ Хормузскиот теснец нормално поминува 25% од светскиот сообраќај на нафтени танкери. Во првата седмица од прогласеното прекинување на огнот, само 45 пловила поминаа. Околу 1.000 комерцијални бродови и 20.000 морнари остануваат блокирани во Персискиот залив.

Цените на авионското гориво се удвоија. Авиокомпаниите во светот откажаа 13.000 летови само во мај. Lufthansa и Croatia Airlines веќе намалија летни летови. За балканскиот патник тоа значи две работи: помалку дестинации пристапни директно од Скопје, Загреб, Софија; и повисоки цени за оние што останаа.

ITF објаснува зошто отворањето на теснецот не е достапно за нормализација. Потребно е: враќање на доверба за навремени испораки, обезбедување на екипажи, осигурување, и – можеби најкомплицираното – чистење на мини. Секоја од овие фази бара недели или месеци. Кумулативно, реалниот тајмер за нормализација е најмалку три до шест месеци, не три до шест недели.

Ким ја заврши пораката со општа лекција: „Овој шок ќе го промени начинот на кој размислуваме.” Светот гради економија на претпоставена сигурност на секоја линија на снабдување. Кога една таа линија се прекине, целиот синџир тресе. Балканот, како увозник на готово сѐ, тоа го осет директно. Не е само нафта – сѐ што се транспортира со брод носи нова цена.