Европа конечно реши дека е време сама да си ги пишува документите. На 9 јуни излегува првата стабилна верзија на „Euro-Office” – канцелариски пакет со отворен код што се рекламира како сериозна алтернатива на Microsoft Office и Google Docs. Звучи како технолошка вест, но всушност е политичка.

Иронијата е во потеклото. Euro-Office е „форк” – независна копија – на ONLYOFFICE, пакет што го развива компанија регистрирана во Латвија, но со документирани руски корени и историски деловни врски со руски фирми. Токму таа врска ги натера европските организации да направат своја верзија, со европско управување и поголема транспарентност. Со други зборови: ја зедоа технологијата, ја исчистија од сопственикот за кого се двоумеа.

Зошто воопшто? Затоа што зависноста од американската технологија сѐ почесто се покажува како политичка ранливост. Кога санкции на САД им го блокираа пристапот до Microsoft сервиси на функционери од Меѓународниот кривичен суд, на сите им стана јасно колку контролата над инфраструктурата може да стане лост за притисок. Американскиот „CLOUD Act” им дозволува на властите во САД да бараат податоци од компании под нивна јурисдикција, без оглед каде физички се серверите.

Затоа Европа веќе тивко се сели. Француската државна служба ДИНУМ премина на Linux, германскиот Шлезвиг-Холштајн замени Office со LibreOffice на над 30.000 компјутери, а австриската војска префрли околу 16.000 работни станици. Euro-Office е следниот чекор – веб-апликација засега, со десктоп и мобилни верзии подоцна, со приоритет на стабилност, безбедност и компатибилност со форматите на Microsoft.

За читателот на Балканот, прашањето што се наметнува е непријатно блиско: ако и Европа, со сите свои ресурси, дури сега сфаќа колку е опасно сѐ да зависи од туѓ софтвер – каде сме ние, кои државните институции ги полниме со лиценци за програми над кои немаме никаква контрола? Дигиталниот суверенитет не е луксуз за големите; тоа е прашање што почнува да нѐ засега сите.