Кризна состојба на 31 јули, а планот се пишува од 1 август

Владата прогласи кризна состојба за пожари на цела територија, со траење од триесет дена и почеток од први август. Во соопштението стои дека одлуката е потврда за определбата да се постапува проактивно. Проактивно – на триесет и први јули, откако цел месец горело. Главниот штаб при Центарот за управување со кризи добива рок од дваесет и четири часа да изготви акциски план и преглед на тоа кои човечки и материјално-технички ресурси се на располагање. Тоа значи дека до вчера тој документ или не постоел, или не бил доволно добар за да се применува без прогласена криза. Во земја каде секое лето гори, преглед на сопствените ресурси не е нешто што се прави откако ќе тргне огнот – тоа е нешто што треба да седи готово во фиока од април.

Истиот ден, теренот веќе гореше

Одлуката не дојде од прогноза, дојде од терен. Додека Владата заседаваше, кај Валандово избувнаа два пожара во ист ден – еден во атарот на селото Удово, а речиси истовремено и на градската депонија. Ветрот го извлече огнот надвор од депонијата и го однесе нагоре на ридиштата, каде теренот е тежок за движење, па полетаа два ер-трактори на Дирекцијата за заштита и спасување. Градоначалникот Ѓоко Камчев е убеден дека депонијата е намерно запалена. Тоа е реченица што ја поместува приказната од природна непогода кон нешто што има сторител. Апелот да не се палат стрништа е точен и потребен, но и апелот и пријавата доаѓаат откако огнот веќе тргнал.

Пасош за обвинет со гаранција од речиси пет милиони евра

Обвинет за злоупотреби со јавни набавки вредни 1,7 милиони евра ја премина државната граница на 29 јули и никој не го запре. Не затоа што системот затајил случајно, туку затоа што системот претходно, преку сопствените институции, му го врати пасошот. Борче Марковски излезе од притвор во јануари со имотна гаранција од околу 4,9 милиони евра. Обвинителот од Струга дал негативно мислење за враќањето на патната исправа, но од Вишото обвинителство во Битола дошол заклучок со кој понискиот обвинител бил задолжен да поднесе позитивно мислење. Сега премиерот Христијан Мицкоски вели дека еден локален обвинител е соучесник во процесот – но не сака да го именува. Тука е сржта: ако имаш доволно за да го наречеш некого соучесник во кривичен процес, тогаш имаш доволно и за пријава. Ако немаш, тогаш немаш ни за таквата квалификација пред камери.

Фондација што не би морала да го применува Законот за јавни набавки

СДСМ најавува две интерпелации и блокада на предлог-законот за „Скопје 2028“. Од сите најави на брифингот, најпроверлива е таа за јавните набавки: Градот Скопје би основал посебна фондација која при своите набавки не би била обврзана да го применува Законот за јавни набавки. Законот беше повлечен од дневен ред со најава дека ќе се разгледува од септември. Заобиколување на тој закон не е политичко прашање – тоа е прашање кој и како ги троши парите на градот. Венко Филипче истовремено призна нешто што ретко се кажува гласно: „Мислам дека избори ќе има кога ќе им снема пари“. Тоа не е план, тоа е чекање.

Човек со лисици, двајца полицајци и два и пол месеци тишина

Одделот за внатрешна контрола при МВР поднесе кривична пријава против двајца струшки полицајци за малтретирање во вршење на службата. Според пријавата, го удирале со раце и нозе човек кој бил со лисици на рацете, во просториите на полициска станица. Двајцата се суспендирани, оружјето им е одземено, тече и дисциплинска постапка. Дека системот овојпат реагирал е факт и не треба да се омаловажи. Но податокот што вреди да се задржи е датумот: инцидентот се случил на 14 мај, а јавноста дознава дури сега. Темелноста и тишината не се исто, а разликата меѓу нив ја плаќа довербата.

Од Ново Село до Кичево, иста вест во ист ден: не пијте ја водата

Седум села во Новоселско, Велестово и Елшани кај Охрид, шест водоснабдителни објекти во Кичевско и природната чешма во Башино Село кај Велес – сето тоа е една иста вест, објавена во ист ден. Во Ново Село загадувањето е последица на невремето од минатата недела: ветер, прекин на струја, прекин на водоснабдување, потоа загадување. Тоа е систем во кој една ноќ со дожд е доволна за да престане да важи основната гаранција дека од чешма тече здрава вода. Во охридските села е детектирано фекално загадување. А еден податок ја објаснува целата приказна подобро од останатите: дури 90 отсто од селските водоводи се под надлежност на месни заедници кои немаат ниту финансиски, ниту технички ресурси за редовна дезинфекција.

Седум дена по белата пена, сторителот го нема

Белата пена се појави на 24 јули во Лепенец кај Злокуќани и се прошири низ Вардар. Поминаа седум дена и сѐ уште не знаеме кој ја испуштил. Знаеме само неофицијално дека станува збор за хемикалија што се користи во производството на детергенти. Извештајот на „Водовод и канализација“ е завршен и доставен, но не е јавно објавен, а Државниот инспекторат ги чека сопствените резултати. Инспекторатот додава реченица што вреди да се прочита внимателно: квалитетот на водите во тој појас бил под влијание на повеќе фактори – комунални и атмосферски води, како и активноста на бројни деловни субјекти. Тоа е точно. Тоа е и најефикасниот начин една одговорност да се распредели меѓу толку многу можни извори што на крајот не останува на никого.

Топлотен бран, комарци и еден број што вреди да се запамети

Целата држава е во портокалова фаза со температури до 40 степени, а докторка потсетува дека во претходниот бран секој ден имало мозочни удари кај земјоделците. Паралелно, бројките за западнонилската треска се тринаесет случаи и тројца критично. Тешката форма се јавува кај еден процент од заразените, а најефикасната мерка не е прскањето – прскањето убива комарци една ноќ, додека испразнетата тацна под саксијата ги спречува следните две недели. Двете вести имаат исто својство: препораките се долги и очигледни, а делот што навистина одлучува е краток и никој не го чита.

Парите: стари кредити, нови станови, неврзан асфалт

Просечната камата на вкупните кредити падна на 4,67 отсто, но кај новоодобрените расте – а банките наеднаш нудат 2,74 отсто за новото штедење. Во исто време, педесет квадрати во Центар чинат 168.000 евра: продадените станови растат за 37 отсто, а нивната вредност за 43. Кога парите растат побрзо од количината, не се продава повеќе – се продава поскапо. А мостот „Естакада“ добива нов асфалт на 1,5 километри, при што во соопштението има квадрати и слоеви, но ја нема единствената информација што им треба на илјадниците возачи: од кога до кога и по кој пат.

Надвор од границите

Српскиот премиер ненајавено слета во Охрид два дена по гласањето за недоверба, а со него тројца министри за струја, коридори и храна. Соопштенијата зборуваат за пријателски односи, составот на делегацијата зборува за гасен интерконектор, железнички коридор и зима што доаѓа. Во Европа, шест големи членки го прекроија пакетот санкции – не Унгарија и Словачка, туку Германија, Франција, Италија, Австрија, Грција и Португалија, секоја штитејќи си по нешто свое. А границата на Европа падна за еден ден во Сеута, каде шеесет илјади луѓе поминаа и се вратија во ист ден, по што Италија предложи Шпанија да биде исфрлена од Шенген. Солидарноста траеше една ноќ.

Полесниот дел од денот

На Илинден се одржува 55. Семакедонска средба во Трново, а Општина Битола овојпат објави точно што му треба на човекот – место, час и постојка, со шест бесплатни автобуса. За оние што тргнуваат кон Грција, Евзони и Дојран го носат целиот бран, а најголемиот притисок е во петок и сабота до пладне. Во спортот, Вардар по три години се враќа во Лигата на шампионите, а Скопје организира турнир на кој Македонија не игра. И си отиде Франко Барези на 66 години – бројот шест, и со него последното време кога фудбалот се паметеше по луѓе, а не по трансферни суми.

Што останува од денот

Ако постои нешто заедничко во потешкиот дел од денот, тоа не е една тема – тоа е еден ист распоред. Планот за пожари се пишува откако горело. Пасошот се враќа, па потоа се бара истрага. Пријавата за полицајците патува два и пол месеци пред да добие име. Пената чека седум дена да добие сторител. Секаде постои институција, постои процедура, постои документ – само што секој од нив се активира откако работата веќе се случила. Кризната состојба не е лоша работа, напротив: таа отклучува ресурси и командна линија каква што во нормални услови нема. Проблемот не е што е прогласена, туку што секоја година се прогласува, и секоја година потоа сѐ се враќа на почеток.