46 од 81 општина три години не потрошиле ни денар за пешачки премини: зошто се невидливи

Избледените, речиси невидливи пешачки премини низ градовите не се случајност ниту само немарност на терен – тие се последица на тоа како општините трошат пари. Истражување на Центарот за граѓански комуникации го покажува тоа со бројки што тешко се бранат.

Анализата ги опфаќа јавните набавки од 2023 до 2025 година во сите 81 општина. Резултатот: 46 од нив во тие три години воопшто не распишале тендер за хоризонтална сообраќајна сигнализација – односно за обележување пешачки премини. Во општини каде живеат околу 560.000 жители три години никој не платил за нова боја на асфалтот. Меѓу нив се и густо населени скопски општини – Аеродром, Чаир, Бутел и Сарај.

Таму каде набавки имало, се отвора втор проблем – што точно се набавува. Во 11 општини тендерската документација не наведувала никаква спецификација за бојата освен генеричкото „боја за патишта”. Со други зборови, изведувачот може да истури што било, формално да го исполни договорот и никој да не одговара за тоа колку ќе издржи. Резултатот го гледаме на секоја раскрсница неколку месеци подоцна.

И цените играат како да нема правило. Бојата се плаќа од 132 до 296 денари за килограм, а услугата за обележување од 281 до дури 802 денари за квадратен метар – речиси четирикратна разлика за иста работа. Помали општини како Берово, Ресен и Крива Паланка распишуваат тендер секоја година, додека поголеми средини со многу повеќе жители добиваат само еден-два договора за три години.

Ова не е приказна за боја. Пешачкиот премин е местото каде детето поминува до училиште, каде старецот ја преминува улицата. Кога тој премин е невидлив, ризикот е конкретен и мерлив. Прашањето за 46-те општини е едноставно: ако три години не најдовте пари за нешто толку основно, за што точно ги најдовте? Безбедноста на пешакот не чини скапо – чини само внимание што очигледно недостасува.